Pashto 06

  • 0 0 0
  • Like this paper and download? You can publish your own PDF file online for free in a few minutes! Sign Up
File loading please wait...
Citation preview

‫کتاب ﻣعﻠﻢ‬ ‫رﻫﻨﻤاي تدرﻳس عربﻲ‬

‫د پﻮهن‪ 3‬وزارت‬

‫صﻨف ‪7‬‬

‫!ﻮل‪/‬یصﻨف ‪7‬‬ ‫تدرﻳس عربﻲ‬ ‫رﻫﻨﻤاي_ شپ‪8‬م‬ ‫پ‪+‬تﻮ‬

‫پ‪+‬تﻮ‬ ‫شپ‪8‬م !ﻮل‪/‬ی‬

‫د چاپ کال‪ 1398 :‬هـ ‪.‬ش‪.‬‬

‫ملي سرود‬ ‫دا وطن افغانســـتـــان دى‬

‫دا عــــزت د هـــر افـغـان دى‬

‫کور د سول‪ 3‬کور د تورې‬

‫هر بچی ي‪ 3‬قهرمـــــان دى‬

‫دا وطن د ټولـــو کـور دى‬

‫د بـــــلـوڅـــــــو د ازبـکــــــــو‬

‫د پ‪+‬ـــتــون او هـــــزاره وو‬

‫د تـــرکـمنـــــــو د تـــاجـکــــــو‬

‫ورســـره عرب‪ ،‬گوجــر دي‬

‫پــاميــريـــان‪ ،‬نـورســـتانيــــان‬

‫براهوي دي‪ ،‬قزلباش دي‬

‫هـــم ايمـــاق‪ ،‬هم پشـه يان‬

‫دا ه‪5‬ــــــواد به تل ځلي‪8‬ي‬

‫لـکـه لـمــر پـر شـــنـه آســـمـان‬

‫په ســـينــه ک‪ 3‬د آســـيـــا به‬

‫لـکــــه زړه وي جـــاويــــــدان‬

‫نوم د حق مـــو دى رهبـــر‬

‫وايـــو اهلل اکبر وايو اهلل اکبر‬

‫د پﻮﻫﻨ‪ 3‬وزارت‬

‫پ‪+‬تﻮ‬ ‫شپ‪8‬م !ﻮﻟگﻰ‬

‫د چاپ کال‪ ١٣٩٨ :‬هـ‪.‬ش‪.‬‬ ‫الف‬ ‫أ‬

‫د تاب ان ت او‬

‫‪----------------------------------------------------‬‬‫مضمون پ تو‬

‫مؤلف ن د تعل مي نصاب د پ تو ب او ادبياتو د څان‬

‫علمي او مسل ي غ ي‬

‫اي يټ وون ي د پ تو ب د ايډ ټ د پار نت غ ي‬ ‫ټول‬

‫دم‬

‫شپ م‬

‫به پ تو‬

‫ان شاف ور وون‬

‫خ روون‬

‫د اپ ال‬ ‫د اپ ا‬ ‫اپخونه‬

‫بر نال‬

‫د تعل مي نصاب د پراخت ا او در‬

‫تابونو د تأل ف لو ر است‬

‫د پوهن وزارت د اړ و او عامه پوهاوي ر است‬ ‫هجري شم‬ ‫ابل‬ ‫ته ‪[email protected]‬‬

‫‪----------------------------------------------------‬‬‫تابونو د چاپ و ش او پلورلو حق د افغانستان اس مي جمهور ت د پوهن‬ ‫د در‬ ‫پلورل او پ رودل منع دي له غ وون و ه‬ ‫وزارت ه محفوظ د په بازار‬ ‫قانو‬ ‫ب‬ ‫ب‬

‫چلند‬

‫ي‬

‫د‬

‫ن د ز ر غام‬

‫اقرأ باسم رب‬ ‫مو ته ي وند راب ل او د لوست او لي له‬ ‫ش ر ه ا وو‬ ‫د لو او ب ون خدا‬ ‫اله لوم ن‬ ‫نعمت خه ي برخمن ي يو او د الله تعال ر وروست غم محمد مصطف‬ ‫غام ورته لوستل و درود وايو‬ ‫هجري ريز ال د وهن د ال ه نامه ونومول شو له د امله به‬ ‫ولو ته اره ده‬ ‫رن ه‬ ‫اداره‬ ‫تاب وون‬ ‫زده وون‬ ‫د ران ه واد وونيز نظام د ورو بدلونونو شاهد وي وون‬ ‫د ه واد د وون‬ ‫او د والدينو شورا ان د ه واد د وهنيز نظام ش و بنس يز عنا بلل ي ي‬ ‫او روزن ه راختيا او رمختيا مهم رول لري ه داس مهم وخت د افغانستان د وهن وزارت د‬ ‫م تابه مقام د ه واد ه وونيز نظام د ود او راخت ا ه لور بنس يزو بدلونونو ته من د‬ ‫له همد امله د وونيز نصاب اص ح او راختيا د وهن وزارت له مهمو لوم يتوبونو خه دي همدارن ه‬ ‫وونيزو تأسيساتو د در تابونو محتوا يفيت او‬ ‫ه وون يو مدرسو او ولو دولت او خصو‬ ‫د با يفيته در‬ ‫ا لري مو ه د باور يو‬ ‫توز ع ته املرنه د وهن وزارت د ارو ه‬ ‫تابونو له شتون رته د وون او روزن اسا اهدافو ته رس دل نشو‬ ‫وونيز نظام د رامن ته ولو ل اره د راتلون نسل د روزون و‬ ‫ورتنيو موخو ته د رس دو او د اغ زنا‬ ‫ه تو ه د ه واد له ولو ز ه سواندو وون و استادانو او مسل مديرانو خه ه درناوي هيله وم‬ ‫تابونو ه تدريس او د محتوا ه ل دولو هي ول ه ه او هاند‬ ‫د ه واد ب يانو ته د د در‬ ‫زيار او و‬ ‫ونه س موي او د يوه فعال او ه دين م او انتقادي تف ر سمبال نسل ه روزنه‬ ‫ه ه د نيت لوست ل ي‬ ‫و ي هره ور د من ه نوي ولو او د مسؤوليت ه در‬ ‫ران زده وون به سبا د يوه رمختل افغانستان مع ران او د ولن متمدن او ور‬ ‫د نن ور‬ ‫اوس دون وي‬ ‫د ه واد ارز تنا ه ان ه ده غو تنه لرم و له هر فرصت‬ ‫همدا راز له خو و زده وون و خه‬ ‫و او فعالو ونوالو ه تو ه او وون و ته ه‬ ‫ه روسه د‬ ‫خه ه ورته ي او د زده‬ ‫درناوي ه له تدر س خه ه او اغ زنا ه استفاده و ي‬ ‫د‬ ‫د وون او روزن له ولو وهانو او د وونيز نصاب له مسل هم ارانو خه‬ ‫ه ا‬ ‫دي مننه وم او د لو‬ ‫دون هل ل‬ ‫د تاب ه لي لو او متو ولو ي نه ست‬ ‫بريا غوا م‬ ‫له دربار خه دو ته ه د س ي ل او انسان جو وون ه‬ ‫خدا‬ ‫و ي خ لوا وه او‬ ‫وونيز نظام او د داس ودان افغانستان ه ه له‬ ‫د معياري او رمختل‬ ‫سو اله وي‬ ‫د وهن وزير‬ ‫د تور محمد م ويس بلخ‬

‫ج‬

‫ﻓـــــﻬرست‬ ‫سرﻟﻴکﻮﻧﻪ‬

‫شﻤ‪5‬رې‬

‫ﻣخﻮﻧﻪ‬

‫‪١‬‬

‫حمد‬

‫‪١‬‬

‫‪٢‬‬

‫حضرت محمد‬

‫‪٣‬‬

‫‪٣‬‬

‫پوهنه‬

‫‪٥‬‬

‫‪٤‬‬

‫‪$‬ان پ‪5‬ژندنه‬

‫‪٧‬‬

‫‪٥‬‬

‫غ‪8‬ونه‬

‫‪٩‬‬

‫‪٦‬‬

‫أرﻳاﻳان‬

‫‪١١‬‬

‫‪٧‬‬

‫کتاب‬

‫‪١٣‬‬

‫‪٨‬‬

‫حضرت علﻲ کرم اهلل وجه ُه‬

‫‪١٥‬‬

‫‪٩‬‬

‫کلمه‬

‫‪١٧‬‬

‫‪١٠‬‬

‫اسم(نوم)‬

‫‪١٩‬‬

‫‪١١‬‬

‫امﻴر کروړ‬

‫‪٢١‬‬

‫‪١٢‬‬

‫متلونه‬

‫‪٢٣‬‬

‫‪١٣‬‬

‫پ"ه خزانه‬

‫‪٢٥‬‬

‫‪١٤‬‬

‫مطالعه‬

‫‪٢٧‬‬

‫‪١٥‬‬

‫موږ افغانان ﻳو!‬

‫‪٢٩‬‬

‫‪١٦‬‬

‫سوله او ژوند‬

‫‪٣١‬‬

‫‪ ١٧‬وزﻳرمحمد اکبر خان‬

‫‪٣٣‬‬

‫‪ ١٨‬لﻴک ن‪3+‬‬

‫‪٣٥‬‬

‫‪ ١٩‬غوره وﻳناوې‬

‫‪٣٧‬‬

‫‪ ٢٠‬د وطن مﻴنه‬

‫‪٣٩‬‬

‫‪ ٢١‬طبﻴعﻲ ز‪4‬رم‪3‬‬

‫‪٤١‬‬

‫‪ ٢٢‬خوشحال خان خ"ک‬

‫‪٤٣‬‬

‫‪ ٢٣‬صفت‬

‫‪٤٥‬‬

‫د‬

‫سرﻟﻴکﻮﻧﻪ‬

‫شﻤ‪5‬رې‬

‫ﻣخﻮﻧﻪ‬

‫‪ ٢٤‬ق‪5‬متﻲ ډبرې‬

‫‪٤٧‬‬

‫‪ ٢٥‬کمپﻴو!ر‬

‫‪٤٩‬‬

‫‪ ٢٦‬ضمﻴرونه‬

‫‪٥١‬‬

‫‪ ٢٧‬لن‪6‬ۍ‬

‫‪٥٣‬‬

‫‪ ٢٨‬أﻳوډﻳن‬

‫‪٥٥‬‬

‫‪ ٢٩‬عدد‬

‫‪٥٧‬‬

‫‪ ٣٠‬م‪5‬رمن ز‪4‬نبه‬

‫‪٥٩‬‬

‫‪ ٣١‬د پنسل اختراع‬

‫‪٦١‬‬

‫‪ ٣٢‬عبدالرووف بﻴنوا‬

‫‪٦٣‬‬

‫‪ ٣٣‬زلزله 'نگه مخته را‪$‬ﻲ؟‬

‫‪٦٥‬‬

‫‪ ٣٤‬عبدالرحمن بابا‬

‫‪٦٧‬‬

‫‪ ٣٥‬فعل‬

‫‪٦٩‬‬

‫‪ ٣٦‬لوی مخترع (اډﻳسن)‬

‫‪٧١‬‬

‫‪ ٣٧‬رابعه بلخﻲ‬

‫‪٧٣‬‬

‫‪ ٣٨‬د فعل رﻳ‪+‬ه‬

‫‪٧٥‬‬

‫‪ ٣٩‬کوچنﻴان‬

‫‪٧٧‬‬

‫‪٤٠‬‬

‫د پاک چاپ‪5‬رﻳال گ"‪3‬‬

‫‪٧٩‬‬

‫‪٤١‬‬

‫نشه ﻳﻲ توکﻲ‬

‫‪٨١‬‬

‫‪٤٢‬‬

‫د ‪$‬مک‪ 3‬په سطح‪ 3‬ک‪ 3‬بدلونونه‬

‫‪٨٣‬‬

‫‪ ٤٣‬د کار ارز*ت‬

‫‪٨٥‬‬

‫‪٤٤‬‬

‫بشر پالنه‬

‫‪٨٧‬‬

‫‪٤٥‬‬

‫د وطن ترانه‬

‫‪٨٩‬‬

‫ه‬

‫ﻟﻮﻣ‪7‬ى ﻟﻮست‬

‫حــﻤــد‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د پاک اهلل‬

‫*ه پ‪5‬ژندنه د شعر او بﻴتونو سم لوستل او لﻴکل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر اهلل‬

‫پرته له موږ 'خه نور کوم شﻴان پﻴدا ک‪7‬ي دي؟‬

‫زه مــــــــدد غــــﻮاړم لـــــه تــا نــه اې ﻳـــﻮه خـــــداﻳــه احــده!‬ ‫کـــه مـــدد دې راســـــره وي چـــار بـــه نـــه شـــﻲ زمـــا بــده‬ ‫زه عــاجــز مــرﻳــﻰ د ســتــا ﻳــم تــا بــه ســتــاﻳــم ســتــا پــه فضل‬ ‫ســتــا ثــنــا صــفــت بـــه واﻳــــم 'ـــﻮ زه تــــﻮان لــــرم ب‪5‬حده‬ ‫ستا ثنـا ده تـر حـد ت‪5‬ـره د بﻴـابان تـر شگـﻮ ډ‪4‬ــره‬ ‫هس‪' 3‬ــﻮک دي چــ‪ 3‬خبر شــﻲ د دې شگﻮ لــه عدده‬ ‫د خــﻮشحــال وﻳل اومــه دي ﻻﻳق ستا د صفـــت نه دي‬ ‫ســتــا پــــــــه فـــــــــــضــل بـــه پــخــ‪5‬ــ‪8‬ي دا اومــــه وﻳــــل احـــده‬ ‫(خوشحال خان خ"ک)‬

‫‪١‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې بﻴتونه ولولﻲ او هغه دې معنا ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ دوه تنه زده کوونکﻲ دې ﻳو بل ته شعر د امﻼ په توگه وواﻳﻲ او ودې لﻴکﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته را شﻲ او په م‪5‬ز باندې اﻳ‪+‬ودل شوي‬ ‫کارتونه چ‪ 3‬د اهلل نومونه او صفتونه په ک‪ 3‬لﻴکل شوي واخلﻲ‪ .‬هر ﻳو زده کوونکﻰ‬ ‫دې د خپل کارت کلمه پر تخت‪ 3‬ولﻴکﻲ او هغ‪ 3‬ته دې ﻳوه جمله جوړه ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ 'و تنه زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د ژمﻲ د رخصتﻴو په اړه دې خبرې‬ ‫وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫مدد‬ ‫مرﻳﻰ‬ ‫احد‬ ‫ستاﻳم‬

‫مرسته‬ ‫غﻼم‬ ‫ﻳو (واحد)‬ ‫ستاﻳنه کوم‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په دې فکر وک‪7‬ي چ‪ 3‬اهلل‬ ‫دي په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫پرته له موږ 'خه نور کوم شﻴان پﻴدا ک‪7‬ي‬

‫‪٢‬‬

‫دوﻳﻢ ﻟﻮست‬

‫حضرت ﻣحﻤد‬ ‫د لوړ شخصﻴت *ه پ‪5‬ژندنه‪ ،‬د متن سم لوستل او لﻴکل‪.‬‬

‫ﻣﻮخﻪ‪:‬د حضرت محمد‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو د حضرت محمد‬ ‫حضرت محمد‬

‫د شخصﻴت په اړه 'ه وﻳﻼی شئ؟‬

‫د اهلل‬

‫وروستی او هغه پﻴغمبر دی چ‪ 3‬لﻮی اهلل‬

‫ورته د ن‪5‬کﻮ او غﻮره اخﻼقﻮ لرونکی وﻳلی دی‪.‬‬ ‫حضرت رسﻮل اکرم‬

‫په داس‪ 3‬حاﻻتﻮ ک‪ 3‬په پﻴغمبرۍ مبعﻮث شﻮ چ‪ 3‬د‬

‫ن‪7‬ۍ پر مخ د کفر‪ ،‬ظلم‪ ،‬وحشت‪ ،‬شرک او بت پرست‪ 9‬تﻮره تﻴاره خﻮره وه‪.‬‬ ‫د اهلل‬

‫د عبادت پر ‪$‬ای ﻳ‪ 3‬د لمر‪ ،‬سپﻮږم‪ ،9‬اور او په خپل ﻻس جﻮړ‬

‫شﻮو بتانﻮ عبادت کاوه‪.‬‬ ‫حﻼل او حرام ﻳ‪ 3‬نه پ‪5‬ژندل‪ ،‬بشرﻳت په خپلﻮ ب‪ 3‬ﻻرﻳﻮ او نارواوو ک‪ 3‬په خپل‬ ‫سر روان و‪ .‬په دې وخت ک‪ 3‬چ‪ 3‬انسانﻴت له لﻮﻳ‪ 3‬تباه‪ 9‬او بدبخت‪ 9‬سره‬

‫‪٣‬‬

‫مخامخ و‪ .‬لﻮی اهلل‬

‫په !ﻮل بشرﻳت رحم وک‪ 7‬او دوی ته ﻳ‪ 3‬د حق‪ 3‬ﻻرې‬

‫د *ﻮون‪ 3‬لپاره خپل گران پﻴغمبر حضرت محمد‬

‫راول‪85‬ه‪ ،‬خپل کتاب ﻳ‪3‬‬

‫پرې نازله ک‪ 7‬چ‪ 3‬د ‪$‬مک‪ 3‬پر مخ !ﻮلﻮ اوس‪5‬دونکﻮ ته سمه ﻻره و*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫حقﻴقﻲ معبﻮد وروپ‪5‬ژنﻲ او انسان له دﻳنﻮي او اخــروي بدمرغﻴﻮ 'خه‬ ‫وژغﻮري‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د مفهوم په هکله دې له ﻳو بل سره مشوره وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخت‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د متن ﻳوه‪ ،‬ﻳوه کر*ه دې ﻳو بل‬ ‫ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په متن ک‪ 3‬درې تورﻳزې او 'لورتورﻳزې کلم‪ 3‬پﻴدا بﻴا دې په خپلو‬ ‫کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د حضرت محمد د لوړ‬ ‫شخصﻴت او ن‪5‬کو اخﻼقو په اړه خبرې وړک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د متن لغتونه معنا او بﻴا دې د تخت‪ 3‬پر مخ ورته جمل‪ 3‬جوړې ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫غوره‬ ‫ن‪7‬ۍ‬ ‫معبود‬

‫بهتر انتخاب شوی‬ ‫جهان‬ ‫عبادت شوی‪ ،‬هغه چ‪ 3‬عبادت ﻳ‪ 3‬ک‪85‬ي‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د متن ﻳوه برخه په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٤‬‬

‫درﻳﻢ ﻟﻮست‬

‫پﻮﻫﻨﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬زده کوونکﻲ متن سم ولوستﻼی او ولﻴکﻼی شﻲ او د پوهن‪ 3‬په معنا او ارز*ت‬ ‫وپوه‪85‬ي‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨ‪:3‬‬ ‫_ تاسو پوه‪85‬ئ چ‪ 3‬پوهنه 'ه ته واﻳﻲ؟‬ ‫_ ستاسو په فکر موږ 'نگه کوﻻى شو چ‪ 3‬د پوه‪ 3‬خاوندان شو؟‬ ‫علم د پﻮه‪ 3‬او پ‪5‬ژندن‪ 3‬په معنا ده‪ .‬پﻮهنه د ﻳﻮې ر‪1‬ا په '‪5‬ر د انسان‬ ‫زړه او دماغ رو*انه کﻮي‪ .‬انسان له ب‪ 3‬ﻻرۍ او ماﻳﻮس‪' 9‬خه ژغﻮري او‬ ‫خپل‪ 3‬مﻮخ‪ 3‬ته ﻳ‪ 3‬د رس‪5‬دو ﻻرې چارې برابروي‪ .‬له بل‪ 3‬خﻮا ناپﻮهﻲ‬ ‫داس‪ 3‬تﻴاره ده چ‪ 3‬انسان له ډار‪ ،‬خطر او خﻮارۍ سره مخامخ کﻮي‪.‬‬ ‫اهلل تعالی په خپله د پﻮه او ناپﻮه ترمن‪ #‬د تﻮپﻴر په هکله داس‪ 3‬فرماﻳﻲ‪(( :‬آﻳا‬ ‫هغه کسان چ‪ 3‬پﻮه‪85‬ي‪ ،‬له هغﻮ کسانﻮ سره چ‪ 3‬نه پﻮه‪85‬ي‪ ،‬برابر دي؟))‬ ‫ه‪(5‬کله پﻮهه او ناپﻮهﻲ _ ر‪1‬ا او تﻴاره سره برابر نه دي‪.‬‬ ‫انسان د علم او پﻮه‪ 3‬په وسﻴله لﻮم‪7‬ى خپل ‪$‬ان او بﻴا خپل خالق‬ ‫پ‪5‬ژنﻲ‪ .‬په کار ده چ‪ 3‬له علم سره د انسان عمل هم ملگرى وي‪ ،‬همدا‬ ‫ډول له علم او پﻮه‪' 3‬خه باﻳد د انسانانﻮ د هﻮساﻳن‪ 3‬او سﻮکال‪ 9‬لپاره کار‬ ‫واخلﻮ‪ .‬د خپلﻮ خلکﻮ او د بشر د ن‪5‬کمرغﻴﻮ لپاره هل‪$ 3‬ل‪ 3‬وک‪7‬و‪.‬‬

‫‪٥‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن له خپل ‪$‬ان سره ولولﻲ او د هغه مطلب دې په ساده کلمو ک‪' 3‬رگند ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې دا ﻻندې لغتونه تر معنا کولو وروسته په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬ ‫(پوهه‪ ،‬علم‪ ،‬ر‪1‬ا‪ ،‬سوکالﻲ)‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د ﻻندﻳنﻴو جملو پات‪ 3‬برخ‪ 3‬بشپ‪7‬ې او بﻴا دې په کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫الف‪ :‬د علم او پوه‪ 3‬په وسﻴله لوم‪7‬ى خپل ‪$‬ان او بﻴا ‪. .............................‬‬ ‫ب‪ :‬د علم او پوه‪' 3‬خه باﻳد‪. ................................ ..............................‬‬ ‫ج‪ :‬أﻳا هغه کسان چ‪ 3‬پوهﻴ‪8‬ي‪)). .......................................................،‬‬ ‫د‪ :‬پوهنه د ﻳوې ر‪1‬ا په '‪5‬ر د انسان زړه ‪. ................................................‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او ودې واﻳﻲ چ‪ 3‬کوم پرمختگونه‬ ‫د علم له برکته من‪ #‬ته راغلﻲ دي؟‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫هل‪$ 3‬ل‪3‬‬

‫ه(‪ 3‬او کو*)‬

‫هوساﻳﻲ‬

‫أرامﻲ‬

‫سوکالﻲ‬

‫اسوده گﻲ‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د علم د ارز*ت او گ"و په اړه ﻳوه لن‪6‬ه مقاله ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٦‬‬

‫'ﻠﻮرم ﻟﻮست‬

‫‪$‬ان پ‪5‬ژﻧدﻧﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬زده کوونکﻲ د ‪$‬ان پ‪5‬ژندن‪ 3‬په معنا او مطلب وپوه‪85‬ي‪ ،‬متن سم ولوستﻼی او‬ ‫ولﻴکﻼی شﻲ‪.‬‬ ‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تا سو په دې مطلب پوه‪85‬ئ چ‪$ 3‬ان پ‪5‬ژندنه 'ه معنا لري؟‬ ‫سترگ‪ 3‬پرانﻴزه! د بدبﻴن‪ 9‬حس له مغزو 'خه وباسه! په ‪$‬ﻴر‪$‬ﻴر وگﻮره!‬ ‫طبﻴعت !ﻮل تا ته په خندا د ژوندانه د هﻮساﻳن‪ 3‬اسباب راغﻮن‪6‬وي‪ .‬د‬ ‫وطن د وړو او زړو د ام‪5‬د سترگ‪ 3‬ستا خﻮاته ک‪8‬ې دي‪$ ،‬که چ‪ 3‬ته د‬ ‫دوى او دوى ستا دي‪ .‬د کﻮچنﻴﻮالﻲ لﻮب‪ 3‬کﻮچنﻴانﻮ ته پر‪84‬ده‪ .‬د زلمﻴتﻮب‬ ‫ب‪$ 3‬اﻳه عﻴشﻮنه او هﻮسﻮنه هغه چا ته وړاندې ک‪7‬ه چ‪ 3‬ته ﻳ‪ 3‬پ‪ 3+5‬کﻮې‪.‬‬ ‫ته د خپلﻮ ب‪5‬ﻮزلﻮ کارﻳگرو سره لﻴچ‪ 3‬ونغاړه‪ .‬له بزگرانﻮ سره ﻻسﻮنه ت‪2‬اک‪3‬‬ ‫ک‪7‬ه‪ .‬له زده کﻮونکﻮ سره ماغزه په کار واچﻮه‪ .‬د وطن د پرمختگ لپاره زﻳار‬ ‫وباسه‪ .‬پر‪84‬ده! چ‪ 3‬نﻮر په هﻮا الﻮزي ته ب‪ 3‬وزرو الﻮتﻰ نش‪.3‬‬ ‫‪$‬ان وپ‪5‬ژنه‪ ،‬په تشﻮ خبرو ه‪ &5‬نه ترسره ک‪85‬ي‪ .‬عملﻲ مﻴدان ته راوو‪$‬ه!‬ ‫دا خاوره ستا همت ته گﻮري‪ .‬کار غﻮاړي‪ .‬له ب‪ 3‬غم‪ 9‬او استراحت سره‬ ‫وداع وک‪7‬ه‪ .‬خﻮب دگـﻮر م‪7‬و ته پر‪84‬ده! ته خﻮ ژونـدى ﻳـــ‪ .3‬د ه‪5‬ﻮاد‬ ‫راتلﻮنکﻰ سعادت په تا پﻮرې اړه لري‪ .‬د زلمﻴتﻮب طﻼﻳﻲ ور‪ 3$‬په همدې‬ ‫خدمت ک‪ 3‬ت‪5‬رې ک‪7‬ه‪ .‬سر تر پاﻳه د پ‪+5‬ﻮ کﻮلﻮ په جامﻮ ک‪$ 3‬ان مه نغاړه!‬ ‫د دې وخت دى چــــ‪$ 3‬انته وواﻳ‪ :3‬آه ﻻ تـــــر'ــــﻮ!؟ ‪$‬ان و پ‪5‬ژنه! داس‪3‬‬ ‫کار وک‪7‬ه چ‪ 3‬نﻮر ستا پ‪ 3+5‬وک‪7‬ي‪ ،‬لکه پخﻮا چ‪ 3‬ﻳ‪ 3‬کاوه‪.‬‬

‫‪٧‬‬

‫(گل پاچا الفت)‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې په ډلو وو‪4‬شل شﻲ‪ .‬هره ډله دې د متن په ﻳوې !اکل‪ 3‬برخ‪ 3‬خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ دوه‪ ،‬دوه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬ﻳو تن دې د متن ﻳوه جمله د امﻼ په توگه‬ ‫وواﻳﻲ او بل دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې ﻻندې لغتونه په جملو ک‪ 3‬وکاروي او بﻴا دې په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫(سعادت‪ ،‬راتلونکی‪ ،‬زلمﻴتوب‪ ،‬ه‪5‬واد‪ ،‬همت)‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په دې اړه دې خبرې وک‪7‬ي چ‪ 3‬د خپل‬ ‫ه‪5‬واد د پرمختگ لپاره باﻳد 'ه وک‪7‬ي؟‬

‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬ ‫ام‪5‬د‬ ‫ل‪5‬چ‪ 3‬ونغاړه‬ ‫وداع‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬ ‫هﻴله‬ ‫لستو‪1‬ﻲ راپورته ک‪7‬ه‬ ‫خدای په امانﻲ‬

‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬ ‫تقلﻴد‬ ‫مه نغاړه‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬ ‫پ‪ 3+5‬کول‬ ‫مه تاووه‬

‫سعادت‬

‫ن‪5‬کمرغﻲ‬

‫گل پاچا الفت د مﻴر سﻴد پاچا زوی‪ ،‬په ‪ ١٢٨٨‬لمرﻳز کال د لغمان د عزﻳز خان په ک& ک‪3‬‬ ‫ز‪484‬دلی‪ .‬ﻳو ډ‪4‬ر لوړ لﻴکوال‪ ،‬شاعر او نقاد و‪ .‬په لسگونو أثار ﻳ‪ 3‬لﻴکلﻲ چ‪$ 3‬ﻴن‪ 3‬مهم أثار‬ ‫ﻳ‪ 3‬دادي‪ :‬د پسرلﻲ نغمه‪ ،‬عالﻲ افکار‪ ،‬د أزادۍ پﻴغام‪ ،‬غوره اشعار‪ ،‬د زړه وﻳنا او نور‪.‬‬ ‫پورته متن هم دده له غوره نثرونو 'خه انتخاب شوی دی‪.‬‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کـوونـکﻲ دې فکر وک‪7‬ي چ‪$ 3‬ان پ‪5‬ژندنه 'ه معنا لري بﻴا دې په همدې اړه 'و‬ ‫کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٨‬‬

‫پﻨ‪%‬ﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻏ‪8‬وﻧﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬زده کوونکﻲ متن سم ولوستﻼی او ولﻴکﻼی شﻲ‪ ،‬غ‪8‬ونه وپ‪5‬ژنﻲ او په کارولو‬ ‫ﻳ‪ 3‬وپوه‪85‬ي‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو 'ه فکر کوئ چ‪ 3‬غ‪8‬ونه هم په ژبه ک‪ 3‬ارز*ت لري؟‬ ‫د شلم‪ 3‬پ‪75‬ۍ په پﻴل ک‪ 3‬نﻮو علمﻲ '‪75‬نﻮ دا ثابته ک‪7‬ه چ‪ 3‬غ‪8‬ونه د ﻳﻮې‬ ‫ژب‪ 3‬اساس او بنس＀ جﻮړوي‪ ،‬نﻮ وﻳﻼى شﻮ چ‪ 3‬غ‪8‬ونه د ژب‪ 3‬جﻮړوونکﻲ‬ ‫تﻮکﻲ دي‪ .‬که 'ه هم دغه تﻮکﻲ په ﻳﻮازې تﻮگه معنا نه لري‪ ،‬خﻮ تﻮپﻴر ﻳ‪3‬‬ ‫په کلمﻮ ک‪ ،3‬د کلمﻮ معنا بدلﻮي‪ ،‬لکه‪ :‬د (ت) آواز د (تﻮر) په کلمه ک‪ .3‬که‬ ‫چ‪5‬رې د دغه آواز په ‪$‬اى د (پ) آواز راوړو‪ ،‬نﻮ د (تﻮر) له کلم‪' 3‬خه د‬ ‫(پﻮر) کلمه جﻮړ‪84‬ي چ‪ 3‬دا دوه ب‪5‬ل‪ 3‬ب‪5‬ل‪ 3‬کلم‪ 3‬دي‪ .‬غ‪8‬ونه په ژبه ک‪3‬‬ ‫په ﻳﻮازې او جﻼ جﻼ تﻮگه نه کارول ک‪85‬ي‪،‬بلک‪ 3‬د هغﻮ له ﻳﻮ ‪$‬اى ک‪5‬دو‬ ‫'خه تر !ﻮلﻮ کﻮچنﻲ معنا داره واحدونه جﻮړ‪84‬ي چ‪ 3‬کلمه ورته واﻳﻲ‪.‬‬ ‫په هره ژبه ک‪ 3‬الفب‪ 3‬د هغ‪ 3‬ژب‪! 3‬ﻮلﻮ تﻮرو ته وﻳل ک‪85‬ي چ‪ 3‬د هغ‪3‬‬ ‫ژب‪ 3‬د آوازونﻮ ان‪%‬ﻮرونه کﻮي‪.‬‬

‫‪٩‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه په هکله دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ دا برخه دې د متن په لوستلو سره بشپ‪7‬ه او په کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫د شلم‪ 3‬پ‪75‬ۍ نوو علمﻲ '‪75‬نو دا ثابته ک‪7‬ه چ‪. .............................. 3‬‬ ‫غ‪8‬ونه په د ژب‪ 3‬جوړونکﻲ ‪. ..............................‬‬ ‫غ‪8‬ونه په ژبه ک‪ 3‬په ﻳوازې ‪. ..............................‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ په دې اړه دې خبرې وک‪7‬ي چ‪ :3‬غ‪8‬ونه ول‪ 3‬د ژب‪3‬‬ ‫جوړوونکﻲ توکﻲ دي؟‬

‫_ زده کوونکﻲ دې د غ‪8‬ونو ﻻندنی تعرﻳف له ﻳاده زده ک‪7‬ي‪:‬‬ ‫_ غ‪8‬ونه د هرې ژب‪ 3‬جوړوونکﻲ توکﻲ دي چ‪ 3‬په ﻳوازې توگه معنا نه لري او له ﻳو ‪$‬ای‬ ‫ک‪5‬دو 'خه ﻳ‪ 3‬کلم‪ 3‬جوړﻳ‪8‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫توکﻲ‬ ‫توپﻴر‬ ‫'‪75‬نه‬

‫اجزا‬ ‫فرق‬ ‫تحقﻴق‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونک‪ 3‬دې 'و کلم‪ 3‬پﻴدا ک‪7‬ي چ‪ 3‬د غ‪8‬ونو په بدل‪5‬دو ﻳ‪ 3‬په معنا ک‪ 3‬بدلون را‪$‬ﻲ‪.‬‬ ‫لکه‪ :‬تور‪ ،‬نور بﻴا دې په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪١٠‬‬

‫شپ‪8‬م ﻟﻮست‬

‫آرﻳاﻳان‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او د أرﻳاﻳانو پ‪5‬ژندل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو د أرﻳاﻳانو کلمه اوﻳا د هغو په هکله 'ه اور‪4‬دلﻲ دي؟‬ ‫له مﻴﻼد 'خه په زرگﻮنﻮ کلﻮنﻮ مخک‪ 3‬د اوسنﻲ افغانستان په شمال ک‪3‬‬ ‫آرﻳاﻳﻲ قﻮمﻮنه اوس‪5‬دل‪ .‬دوى خپل !ا!ﻮبﻲ ته آرﻳاناو‪4‬جه وﻳله چ‪ 3‬د اصﻴﻼنﻮ‬ ‫او شرﻳفﻮ خلکﻮ د استﻮگن‪ 3‬د ‪$‬اى معنا لري‪ .‬آرﻳاﻳان په لﻮم‪7‬ي سر ک‪ 3‬په ﻳﻮه‬ ‫ژبه چ‪ 3‬آرﻳﻴک نﻮم‪5‬ده غ‪48‬دل او دا د پ‪+‬تﻮ ژب‪ 3‬اصلﻲ مﻮر گ‪2‬ل شﻮې ده‪.‬‬ ‫آرﻳاﻳانﻮ په آرﻳاناو‪4‬جه ک‪ 3‬د کﻮچﻴتﻮب او مالدارۍ ژوند درلﻮد‪ ،‬خﻮ‬ ‫زرگﻮنه کلﻮنه وروسته ﻳ‪* 3‬اري ژوند پﻴل او د لﻮم‪7‬ي ‪$‬ل لپاره ﻳ‪ 3‬د‬ ‫ُبخدي *ار جﻮړ ک‪( .7‬ﻳما) پاچا د آرﻳاﻳﻲ دولت اداره په غـاړه درلـﻮده‪ .‬دا‬ ‫زمــانـه لــه مــﻴـــﻼد 'ــخـــه (‪ )١٥٠٠‬کاله د مخه ا!کل شﻮې ده‪.‬‬ ‫له زرگﻮنﻮ کلﻮنﻮ 'خه وروسته آرﻳاﻳان د زﻳاتﻮالﻲ له امله د افغانستان‬ ‫نﻮرو س‪5‬مﻮ ته وکﻮچ‪5‬دل‪ ،‬او د ه‪5‬ﻮاد په مرکزي‪ ،‬ختﻴ‪%‬ﻮ او لﻮﻳدﻳ‪%‬ﻮ برخﻮ‬ ‫ک‪ 3‬خپاره او م‪5‬شته شﻮل‪.‬‬ ‫له ډ‪4‬رې مﻮدې وروسته دوی بﻴا د وگ‪7‬و د شم‪5‬ر د زﻳاتﻮالﻲ له امله د‬ ‫افـغـانستان نـﻮرو سﻴمﻮته وکـﻮچ‪5‬دل چ‪ 3‬لﻮ‪4‬دﻳ‪ #‬خﻮا تر اﻳران او ختﻴ‪#‬‬ ‫خﻮا ته د هند تر ‪$‬نگلﻮنﻮ پﻮرې ورس‪5‬دل‪ .‬آرﻳاﻳانﻮ له خپل ‪$‬ان سره وړى‬ ‫تمدن هلته خپﻮر او *ه وده ﻳ‪ 3‬ورک‪7‬ه‪.‬‬

‫‪١١‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره متن ولولﻲ او بﻴا دې ﻳو بل ته د هغه په هکله مشوره‬ ‫ورک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ دا ﻻندې لغتونه دې په مناسبو جملو ک‪ 3‬راوړي او په کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴک‪.3‬‬ ‫د‪ :‬بُخدي‬ ‫ج‪ :‬أرﻳﻴک‬ ‫الف‪! :‬ا!وبﻲ ب‪ :‬ختﻴ‪#‬‬ ‫_ د جملو تش ‪$‬اﻳونه دې د متن له لوستلو وروسته په مناسبو کلمو ډک او بﻴا دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫أرﻳاﻳانو په ﻳوه ژبه خبرې کول‪ 3‬چ‪............................... 3‬‬ ‫أرﻳاﻳانو په أرﻳانا وﻳجه ک‪ 3‬د کوچﻴتوب او ‪.........................‬‬ ‫د أرﻳاﻳانو لوم‪7‬نﻰ پاچا ‪...............................‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د لوم‪7‬ی جوړ شوي *ار په هکله دې‬ ‫خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫!اتوبﻰ‬ ‫وﻳجه‬ ‫بُخدي‬ ‫ا!کل‬

‫د اوس‪5‬دو ‪$‬اى‬ ‫!ا!وبﻰ‬ ‫اوسنﻰ بلخ چ‪ 3‬اُم البﻼد هم نوم‪5‬ده‪.‬‬ ‫گومان‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د دغوکلمو په هکله ﻳوه ﻳوه جمله ولﻴکﻲ او بﻴا دې په خپلو کتابچو ک‪3‬‬ ‫ولﻴک‪( .3‬اُم البﻼد‪ ،‬أرﻳﻴک‪ ،‬أرﻳانا و‪4‬جه‪ ،‬ﻳما پاچا)‬

‫‪١٢‬‬

‫اووم ﻟﻮست‬

‫کتاب‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او زده کوونکﻲ په دې وپوه‪85‬ي چ‪ 3‬کتاب 'نگه من‪ #‬ته راغلی‬ ‫دی؟‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو 'ه فکر کوئ چ‪ 3‬پخوا زمانو ک‪ 3‬به هم کتاب موجود و؟‬ ‫په ډ‪4‬رو پخﻮا زمانﻮ ک‪ 3‬کتاب نه و‪ .‬زمﻮږ نﻴکﻮنﻮ او پلرونﻮ به ک‪5‬س‪ 3‬په ﻳاد‬ ‫زده کﻮل‪ 3‬دا ک‪5‬س‪ 3‬پ‪75‬ۍ‪ ،‬پ‪75‬ۍ نﻮرو نسلﻮنﻮ ته رس‪5‬دل‪ 3‬دي‪' ،‬رنگه‬ ‫چ‪ 3‬دا ک‪5‬س‪ 3‬به ﻳ‪! 3‬ﻮل‪ 3‬په ﻳاد نه پات‪ 3‬ک‪5‬دې‪ ،‬نﻮ دوى په دې فکر ک‪3‬‬ ‫شﻮل چ‪ 3‬د ک‪5‬سﻮ د ساتلﻮ لپاره په لرگﻴﻮ ک‪$ 3‬ﻴن‪ 3‬ن‪ 3+‬ن‪+‬ان‪ 3‬وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫وروسته په دې هم و پﻮه‪5‬دل چ‪ 3‬د ت‪5‬ره لرگﻲ په 'ﻮکه پر نرمه خ"ه‬ ‫باندې ﻳﻮه ن‪+‬ه وباسﻲ او په اور ﻳ‪ 3‬پخه ک‪7‬ي‪ ،‬تر'ﻮ ډ‪4‬ر عمر پات‪ 3‬شﻲ‬ ‫چ‪ 3‬همدا کارپه حقﻴقت ک‪ 3‬دکتاب دمن‪ #‬ته راتلﻮ پﻴل و‪.‬‬ ‫تر دې وروسته انسانان د ونﻮ د پﻮ!کﻮ او پا‪1‬ﻮ په ت‪5‬ره بﻴا د پاپ‪5‬روس د‬ ‫بﻮ!ﻲ په پا‪1‬ﻮ د لﻴکلﻮ په فکر ک‪ 3‬شﻮل چ‪' 3‬ه نا 'ه تر ډ‪4‬رې مﻮدې پﻮرې‬ ‫ﻳ‪ 3‬پاﻳ‪+‬ت درلﻮد‪.‬‬ ‫مصرﻳانﻮ کم تر کمه ( ‪ ) ٥٠٠٠‬کاله پخﻮا د پاپ‪5‬روس د بﻮ!ﻲ له پا‪1‬ﻮ 'خه‬ ‫ﻳﻮ ډول کاغذ جﻮړ ک‪ .7‬کله چ‪ 3‬و پﻮه‪5‬دل هغه له من‪%‬ه ‪$‬ﻲ‪ ،‬نﻮ د هغه په‬ ‫‪$‬اى ﻳ‪ 3‬د ژوو پﻮستکﻲ د لﻴکلﻮ لپاره غﻮره ک‪7‬ل‪.‬‬

‫‪١٣‬‬

‫دغﻮکتابﻮنﻮ ﻳﻮازې په مالدارو خلکﻮ پﻮرې اړه درلﻮده‪ .‬د زرگﻮنﻮ کلﻮنﻮ‬ ‫وروسته بﻴا په چﻴن ک‪ 3‬د اوسنﻲ کاغذ ډ‪4‬ر ابتداﻳﻲ شکل من‪ #‬ته راغﻰ‪.‬‬ ‫ورپس‪ 3‬په جرمنﻲ ک‪ 3‬د چاپ ماشﻴن اختراع شﻮ چ‪ 3‬دکتاب د من‪%‬ته‬ ‫راتلﻮ لپاره سمه ﻻره پرانﻴستل شﻮه‪.‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه په هکله دې معلومات وړاندې ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ د جملو نﻴمگ‪7‬ې برخ‪ 3‬دې په مناسبو کلمو سره بشپ‪7‬ې او په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫مصرﻳانو تقرﻳباً پن‪%‬ه زره کاله پخوا ‪ ..............................‬جوړ ک‪.7‬‬ ‫د اوسنﻲ کاغذ ډ‪4‬ر ابتداﻳﻲ ‪ ..................................‬من‪ #‬ته راغﻰ‪.‬‬ ‫په جرمنﻲ ک‪ 3‬د ‪ ..................‬اختراع شو چ‪ 3‬د ‪. ..................‬‬ ‫_ ﻳو ﻳو زده کوونکی دې د متن لغتونه پرتخت‪ 3‬ولﻴکﻲ او بﻴا دې په جملو ک‪ 3‬راوړي‪.‬‬ ‫_ 'و تنه زده کوونکﻲ دې په دې اړه د !ولگﻲ مخک‪ 3‬خبرې وک‪7‬ي چ‪ 3‬دوی ول‪ 3‬د لﻴکلو لپاره‬ ‫د پاپﻴروس د بوتﻲ په فکر ک‪ 3‬شول؟‬ ‫ﻣﻌﻨاوې‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬ ‫قرن‬ ‫پ‪75‬ۍ‬ ‫خﻼصول‬ ‫پرانﻴستل‬ ‫حﻴوانات‬ ‫ژوو‬ ‫د ﻳوه نوي شﻲ من‪ #‬ته راوړل‬ ‫اختراع‬ ‫پاپ‪5‬روس د اوقﻴانوس د درﻳاب په غاړه د پلنو پا‪1‬و درلودونکﻰ بو!ﻰ و‪.‬‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په دې اړه چ‪ 3‬د کتاب من‪ #‬ته راتلل کوم‪ 3‬مرحل‪ 3‬ت‪5‬رې ک‪7‬ي‪' ،‬و کر*‪ 3‬په‬ ‫خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪١٤‬‬

‫اتﻢ ﻟﻮست‬

‫حضرت ﻋﻠﻲ‬

‫کرم اهلل وجﻬﻪ‬

‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د حضرت علﻲ ( کرم اهلل وجهه) د شخصﻴت پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو د حضرت علﻲ کرم اهلل وجهه په هکله 'ه وﻳﻼی شئ؟‬ ‫وجهه د اسﻼم لﻮی سپه ساﻻر او د ابﻮ طالب‬ ‫حضرت علﻲ کرم اهلل‬ ‫ُ‬ ‫زوی و‪ .‬له هجرت 'ــخـــه ﻳــﻮوﻳشت کالـــه مــخک‪ 3‬پــه مـکـ‪ 3‬مـعـظمـ‪ 3‬کـ‪3‬‬ ‫ز‪4‬ـ‪48‬ـدلﻰ او د حـــضرت مــحمـد 'لﻮرم ﻳار و‪.‬‬ ‫وجهه له وړکتﻮب 'خه‪ ،‬حضرت محمد‬ ‫حضرت علﻲ کرم اهلل‬ ‫ُ‬

‫سره‬

‫مﻴنه درلﻮده او د هغه د اخـﻼقـﻮ پﻴروي ﻳـ‪ 3‬کــﻮلـه‪ .‬حضرت علﻲ (کرم اهلل‬ ‫وجهه) لﻮم‪7‬نﻰ کﻮچنﻰ ماشﻮم و چ‪ 3‬اﻳمان ﻳ‪ 3‬ور باندې راوړ او د اسﻼم‬ ‫په مبارک دﻳن مشرف شﻮ‪.‬‬ ‫حضرت علﻲ (کرم اهلل وجهه) ته ‪$‬که د کرم اهلل وجهه لقب ورک‪7‬ل شﻮی‬ ‫چ‪ 3‬بتانﻮ ته ﻳ‪ 3‬سجده نه ده ک‪7‬ې‪ .‬حضرت علﻲ (کرم اهلل وجهه) ډ‪4‬ر لﻮى‬ ‫عالم‪ ،‬غ‪+‬تلﻰ‪ ،‬زړور او د ن‪5‬کﻮ اخﻼقﻮ خاوند و‪.‬‬

‫‪١٥‬‬

‫کﻮم وخت چ‪ 3‬حضرت عثمان‬

‫په شهادت ورس‪5‬د‪ .‬حضرت علﻲ‬

‫د‬

‫مسلمانانﻮ خلﻴفه شﻮ‪ .‬د خﻼفت په مﻮده ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬ډ‪4‬ر فتﻮحات وک‪7‬ل‪.‬‬ ‫'لﻮر کاله او 'ﻮ مﻴاشت‪ 3‬ﻳ‪ 3‬خﻼفت وک‪ .7‬په پاى ک‪ 3‬د عبدالرحمن بن‬ ‫ُملجم له خﻮا د هجرت په 'لﻮ‪+4‬تم کال د روژې په اووه لسمه ورځ د کﻮف‪3‬‬ ‫په *ار ک‪ 3‬په شهادت ورس‪5‬د‪.‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ د حضرت علﻲ‬

‫په هکله اور‪4‬دل‪ 3‬ک‪5‬س‪ 3‬دې نوروته د !ولگﻲ په مخک‪ 3‬وواﻳﻲ‪.‬‬

‫_ دا ﻻندې پو*تن‪ 3‬دې ولولﻲ او د هغو پر ‪$‬وابونو دې له ﻳو بل سره مشوره وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫حضرت علﻲ‬

‫د چا زوى او 'ه وخت د اسﻼم په دﻳن مشرف شو؟‬

‫حضرت علﻲ‬

‫په کوم کال ک‪ 3‬ز‪484‬دلﻰ دى؟‬

‫حضرت علﻲ‬

‫د چا له خوا او په کوم کال ک‪ 3‬په شهادت ورس‪5‬د؟‬

‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د حضرت علﻲ کرم اهلل وجهه په هکله‬ ‫دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫غ‪+‬تلی‬

‫قوي‬

‫سپه ساﻻر‬ ‫پﻴروی‬

‫سرل‪+‬کر‬ ‫اطاعت‪ ،‬په چا پس‪ 3‬تلنه‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونک‪ 3‬دې په دې هکله چ‪ 3‬ول‪ 3‬حضرت علﻲ ته د کرم اهلل وجهه لقب ورک‪ 7‬شوی‪.‬‬ ‫معلومات په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪١٦‬‬

‫ﻧﻬﻢ ﻟﻮست‬

‫کﻠﻤﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬په لﻴکلو او لوستلو ک‪ 3‬د کلمو سم کارول او د کلم‪ 3‬په معنا او مفهوم پوه‪5‬دل‪.‬‬ ‫بسم اهلل الرحمن الرحﻴم‬

‫کتاب‪ ،‬ﻗﻠﻢ‪ ،‬زده کﻮوﻧکی‪* ،‬ﻪ‪ ،‬زه‪ ،‬ﻻﻳﻖ‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو د کلم‪ 3‬په هکله 'ه اور‪4‬دلﻲ او پوه‪85‬ئ چ‪ 3‬کلمه 'ه ته واﻳﻲ؟‬ ‫کلم‪ :3‬هغه کﻮچنﻲ ژبنﻲ تﻮکﻲ دي چ‪$ 3‬ﻴن‪ 3‬ﻳ‪ 3‬په خپله معنا لري او‬ ‫‪$‬ﻴن‪ 3‬ﻳ‪ 3‬په ﻳﻮازې تﻮگه معنا نه ورکﻮي‪ ،‬خﻮ د جملﻮ د معناوو په بشپ‪7‬ولﻮ‬ ‫ک‪ 3‬لﻮﻳه ون‪6‬ه اخلﻲ‪ .‬کلم‪ 3‬د معنا له مخ‪ 3‬په دوو برخﻮ و‪4‬شل شﻮي‪:‬‬ ‫خپﻠﻮاک‪ 3‬او ﻧاخپﻠﻮاک‪ 3‬کﻠﻤ‪.3‬‬ ‫خپﻠﻮاک‪ 3‬کﻠﻤ‪3‬‬ ‫هغه کلم‪ 3‬چ‪ 3‬په خپله معنا ولري او په هغﻮى ک‪ 3‬نﻮمﻮنه‪ ،‬قﻴدونه‪،‬‬ ‫صفتﻮنه او فعلﻮنه را‪$‬ﻲ‪ ،‬لکه‪ :‬احمد‪ ،‬زه‪* ،‬ه‪ ،‬ﻻﻳق‪ ،‬راغﻰ او نﻮر‪....‬‬ ‫ﻧاخپﻠﻮاک‪ 3‬کﻠﻤ‪3‬‬ ‫هغه کلم‪ 3‬دي چ‪ 3‬په خپلﻮاکه تﻮگه معنا نه لري‪ ،‬خﻮ له خپلﻮاکﻮ کلمﻮ‬ ‫سره له ﻳﻮ ‪$‬اى ک‪5‬دو وروسته د جمل‪ 3‬معنا بشپ‪7‬وي‪ ،‬لکه‪ :‬و‪ ،‬به‪ ،‬له‪ ،‬د‪ ،‬نه‪،‬‬ ‫سره‪' ،‬خه‪$ ،‬ﻴن‪ ،3‬او نﻮر‪....‬‬

‫‪١٧‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه په معنا او مفهوم دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ ﻳو ﻳو زده کوونکی دې ﻻندې کلم‪ 3‬پر تخت‪ 3‬ولﻴکﻲ او بﻴا دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬ ‫بشپ‪ ،7‬ون‪6‬ه‪ ،‬ﻻﻳق‬ ‫_ زده کوونک‪ 3‬دې متن ولولﻲ او د هغه په مرسته دې ﻻندې برخ‪ 3‬بشپ‪7‬ې ک‪7‬ي‪:‬‬ ‫کلم‪ 3‬هغه کوچنﻲ ژبنﻲ توکﻲ دي چ‪. .............................. 3‬‬ ‫کلمه په دوو برخو و‪4‬شل شوې چ‪. .............................. 3‬‬ ‫په خپلواکو کلمو ک‪ 3‬دا برخ‪ 3‬شامل‪ 3‬دي ‪. ..............................‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د ژب‪ 3‬د کوچنﻴو توکو په هکله دې‬ ‫خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ون‪6‬ه‬ ‫بشپ‪7‬‬ ‫توکﻲ‬

‫برخه‬ ‫پوره‬ ‫اجزا‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د خپلواکو او ناخپلواکو کلمو د توپﻴر په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو‬ ‫ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪١٨‬‬

‫ﻟسﻢ ﻟﻮست‬

‫اسﻢ (ﻧﻮم)‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او په خپلواکو کلمو ک‪ 3‬د نوم پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫احﻤد‪ ،‬ﻣ‪5‬ز‪ ،‬ﻋﻠﻢ‪ ،‬ﻋﻘﻞ‪ ،‬کابﻞ‪ ،‬کﻨدﻫار‪ ،‬کتاب‪،‬‬ ‫ﻫﻠک‪ ،‬اوبﻪ‪ ،‬ﻏﻮړي‬ ‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر نوم په خپلواکو کلمو ک‪ 3‬راتﻼی شﻲ؟‬ ‫اسم (نﻮم)‪ :‬هغه خپلﻮاکه کلمه ده چ‪ 3‬د !ﻮلﻮ شﻴانﻮ او اشخاصﻮ لپاره کارول‬ ‫ک‪85‬ي‪ ،‬لکه‪ :‬احمد‪،‬وحﻴده‪ ،‬م‪5‬ز‪ ،‬عقل‪ ،‬دود‪،‬اکسﻴجن‪ ،‬ش‪5‬دې‪ ،‬ونه او نﻮر‪...‬‬ ‫د ﻧﻮم ډوﻟﻮﻧﻪ‪:‬‬ ‫نـﻮم دا ډولــﻮنــه لــري‪ :‬ساده ﻳا مـفـرد نﻮم‪ ،‬مـرکـب نﻮم‪ ،‬خاص نﻮم‪ ،‬عام‬ ‫نﻮم‪ ،‬مــعنــا نﻮم‪ ،‬ذات نﻮم او نﻮر‪...‬‬ ‫له دې جمل‪' 3‬خه به ‪$‬ﻴن‪ 3‬نﻮمﻮنه له مثالﻮنﻮ سره وگﻮرو‪:‬‬ ‫ساده ﻳا ﻣﻔرد ﻧﻮم‪ :‬هــغــه نﻮم ته واﻳﻲ چ‪ 3‬له ﻳﻮې مفردې کلم‪' 3‬خه جﻮړ‬ ‫شﻮی وي‪ ،‬لکه‪ :‬کﻮر‪ ،‬ﻻس‪ ،‬کتاب‪ ،‬قلم‪...‬‬ ‫ﻣرکب ﻧﻮم‪ :‬هغه نﻮم دی چ‪ 3‬له دوو ﻳا زﻳاتﻮ کلمﻮ 'خه جﻮړ شﻮی وي‪.‬‬ ‫لکه‪ :‬افغانستان‪ ،‬پﻮهنتﻮن‪ ،‬عبداهلل‪...‬‬

‫‪١٩‬‬

‫خاص ﻧﻮم‪ :‬هغه کلمه ده چ‪ 3‬په ﻳﻮه خاص شﻲ ﻳا س‪7‬ي باندې دﻻلت‬ ‫وک‪7‬ي‪ ،‬لکه‪ :‬احمدشاه بابا‪ ،‬کابل‪ ،‬پغمان‪ ،‬غازي امان اهلل خان او نﻮر‪.‬‬ ‫ﻋام ﻧﻮم‪ :‬هغه نﻮم دی چ‪ 3‬په خپلﻮ همجنسﻮ شﻴانﻮ ﻳا اشخاصﻮ دﻻلت‬ ‫وک‪7‬ي‪ ،‬لکه‪ :‬س‪7‬ی‪ ،‬نجل‪* ،9‬ار‪* ،‬ﻮون‪%‬ی او نﻮر‪.‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې په دوه کسﻴزه توگه متن ولولﻲ او ﻳو بل ته دې تشرﻳح ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په خپل !ولگﻲ ک‪ 3‬د شﻴانو نومونه په ﻳوه لست ک‪ 3‬ولﻴکﻲ او په هغو‬ ‫ک‪ 3‬دې د نوم ډولونه و*ﻴﻲ‪ ،‬لکه‪ :‬م‪5‬ز (عام نوم)‪ ،‬کتاب (عام نوم)‪ ،‬هلک (عام نوم)‪،‬‬ ‫حمﻴد (مفرد نوم) زموږ د تارﻳخ استاد عبداهلل (خاص نوم)‪ ،‬حمﻴداهلل (مرکب نوم)‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ نومونه دې پک‪ 3‬پﻴدا او په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د نومونو ډولونه دې پر تخت‪ 3‬ولﻴکﻲ‬ ‫او بﻴا دې د هغو د توپﻴر په هکله خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫خاص‬ ‫‪$‬ﻴن‪3‬‬

‫‪$‬انگ‪7‬ی‬ ‫بعض‪3‬‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د نومونو لپاره نوي نوي مثالونه په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٢٠‬‬

‫ﻳﻮوﻟسﻢ ﻟﻮست‬

‫اﻣﻴر کروړ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د لوم‪7‬نﻲ شاعر په توگه د امﻴر کروړ پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو د امﻴر کروړ نوم اور‪4‬دلﻰ او په دې برخه ک‪' 3‬ه وﻳﻼی شئ؟‬ ‫امﻴر کروړ د امﻴر فﻮﻻد سﻮري زوی و‪ .‬په (‪١٣٩‬هـ‪.‬ق‪ ).‬د غﻮر په مند‪4‬ش‬ ‫ک‪ 3‬امﻴر شﻮ‪ .‬دى داس‪ 3‬غ‪+‬تلﻰ او پهلﻮان و چ‪ 3‬له سلﻮ تنﻮ جنگﻴالﻴﻮ سره‬ ‫به جنگ‪5‬ده‪ ،‬نﻮ ‪$‬که ﻳ‪ 3‬کروړ باله چ‪ 3‬معنا ﻳ‪ 3‬کلک او غ‪+‬تلﻰ دى‪.‬‬ ‫امﻴر کروړ ډ‪4‬ر عادل‪ ،‬مهربان او د !ﻴنگ‪ 3‬ارادې '‪+‬تن و‪* .‬ه وﻳنا ﻳ‪3‬‬ ‫درلﻮده‪ .‬په شعرونﻮ ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬سﻮچه او سپﻴ(ل‪ 3‬پ‪+‬تﻮ کلم‪ 3‬کار ول‪ 3‬دي‪.‬‬ ‫امـﻴر کــروړ د عـباسﻴانـﻮ پـه پــلــﻮۍ لــه بنﻲ ُامﻴه وو سره ډ‪4‬رې جگ‪7‬ې وک‪7‬ې‬ ‫چ‪ 3‬زﻳات‪ 3‬سﻮب‪ 3‬ﻳ‪ 3‬په برخه شﻮې‪ .‬د هغﻮ په وﻳاړ ﻳ‪ 3‬دا شعرونه ووﻳل چ‪3‬‬ ‫وﻳاړنه ﻳ‪ 3‬بﻮلﻲ او د پ‪+‬تﻮ شعرونﻮ په ل‪ 7‬ک‪ 3‬لﻮړه حماسﻲ ترانه ده‪.‬‬ ‫د تارﻳخﻲ سندونﻮ له مخ‪ 3‬دا شعر لﻮم‪7‬نﻰ شعر بلل شﻮى‪$ ،‬که چ‪3‬‬ ‫مخک‪ 3‬له دې 'خه کﻮم بل شعري سند نه لرو‪ ،‬خﻮ د دغه شعر له پﻮخﻮالﻲ‬ ‫'خه 'رگند‪84‬ي چ‪ 3‬له دې شعر 'خه پخﻮا به هم نﻮرو شاعرانﻮ شعرونه‬ ‫وﻳلﻲ وي‪$ ،‬که چ‪ 3‬لﻮم‪7‬نﻲ شعر ته ډ‪4‬ر وخت په کار دى‪ ،‬تر'ﻮ دغس‪3‬‬

‫‪٢١‬‬

‫پﻮخﻮالﻲ ته ورس‪85‬ي‪ .‬امﻴر کروړ په (‪١٥٤‬هـ‪.‬ق‪ ).‬کال د پﻮشنگ په جگ‪7‬و‬ ‫ک‪ 3‬م‪ 7‬شﻮ‪ .‬د ده حماسﻲ ترانه داس‪ 3‬پﻴل ک‪85‬ي‪:‬‬ ‫زه ﻳـم زمرى پردې نـ‪7‬ۍ له ما اتل نشـــته‬

‫پـه هند و سـند و په تخـار و په کابل نـشته‬

‫بل په زابل نشـــته له مـا اتل نشـــته‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه مطلب دې په لن‪6‬ه توگه وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په خپلو ډلو ک‪ 3‬په دې اړه مشوره وک‪7‬ي چ‪:3‬‬ ‫ول‪ 3‬د امﻴر کروړ شعر ته لوم‪7‬نی شعر نشو وﻳﻼی؟‬ ‫بﻴا دې له هرې ډل‪' 3‬خه ﻳو تن د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او خپله لﻴکل شوې پا‪1‬ه دې نورو‬ ‫ته ولولﻲ‪.‬‬ ‫_ 'و زده کوونکﻲ دې د متن لغتونه د تخت‪ 3‬پر مخ ولﻴکﻲ او نور دې په جملو ک‪3‬‬ ‫وکاروي‪( .‬کروړ‪ ،‬وﻳاړ‪ ،‬مهربان‪ ،‬سوبه‪ ،‬پهلوان‪ ،‬غ‪+‬تلی‪ ،‬وﻳاړنه)‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫کروړ‬ ‫غ‪+‬تلﻰ‬ ‫وﻳاړنه‬

‫سخت‬ ‫قوي‪ ،‬توانمن‬ ‫فخرکول‬

‫سوبه‬ ‫وﻳاړ‬ ‫اتل‬

‫فتح‬ ‫افتخار‬ ‫قهرمان‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د ﻻندې مطلب په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫امﻴر کروړ خپله حماسﻲ ترانه د 'ه شﻲ په وﻳاړ وﻳل‪ 3‬ده؟‬

‫‪٢٢‬‬

‫دوﻟسﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻣتﻠﻮﻧﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او د متلونو په مناسب ‪$‬ای او سموکارولو پوه‪5‬دل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو متلونه اور‪4‬دلﻲ او د هغو په مطلب پوه‪85‬ئ؟‬ ‫متلﻮنه د پ‪+‬تﻮ ژب‪ 3‬په ولسﻲ ادب ک‪ 3‬ﻳﻮه غﻮره او په زړه پﻮرې برخه ده‪.‬‬ ‫متلﻮنه هغه لن‪6‬ې وﻳنا وې دي چ‪ 3‬ډ‪4‬ر لﻮى او پراخ مطالب په ک‪3‬‬ ‫‪$‬اى شﻮى وي‪.‬‬ ‫د متلﻮنﻮ وﻳﻮونکﻲ معلﻮم نه دي‪ .‬په هره زمانه ک‪ 3‬وﻳل شﻮي‪ .‬د ملتﻮنﻮ‬ ‫په وسﻴل‪ 3‬د !ﻮلن‪ 3‬دودونه او د خلکﻮ افکار له ﻳﻮه نسل 'خه بل نسل ته‬ ‫ل‪85‬دول ک‪85‬ي‪ .‬دمتلﻮنﻮ اغ‪5‬زه په ژبه ک‪ 3‬دومره زﻳاته ده چ‪ 3‬په خبرو اترو‬ ‫ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬د ﻳﻮه !ﻴنگ استدﻻل په تﻮگه راوړي‪.‬‬ ‫دا برخه په پ‪+‬تﻮ ادب ک‪ 3‬ډ‪4‬ره شتمنه ده چ‪ 3‬شم‪5‬ر ﻳ‪ 3‬زرگﻮنﻮ ته‬ ‫رس‪85‬ي‪$ .‬ﻴنﻲ متلﻮنه به د مثال په تﻮگه ولﻮلﻮ‪:‬‬ ‫کبرجن د اهلل‬

‫د*من دى‪.‬‬

‫په ﻳﻮه 'پ‪75‬ه سل مخه خﻮږ‪84‬ي‪.‬‬ ‫خپل عﻴب د ولﻮ من‪ ،#‬د بل عﻴب د کلﻮ من‪ #‬دى‪.‬‬

‫‪٢٣‬‬

‫په سﻮال کﻮلﻮ خﻮله هم بده *کاري‪.‬‬ ‫بد خﻮی چ‪ 3‬زورور شﻲ نﻮ عقل مرور شﻲ‪.‬‬ ‫ک‪85‬دۍ په خپلﻮ مراندو وﻻړه ده‪.‬‬ ‫ب‪ 3‬م‪5‬ﻮې ونه 'ﻮک په کا‪1‬ﻮ نه ولﻲ‪.‬‬ ‫گل له گل نه رنگ اخلﻲ‪.‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د متلونو په هکله دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې متلونه د امﻼ په توگه ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫_ ﻳو ﻳو زده کوونکی دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او کوم متل ﻳ‪ 3‬چ‪ 3‬زده وي‪ ،‬د هغه په‬ ‫مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د متن لغتونه‪ ،‬په جملو ک‪ 3‬وکاروي او له ﻳو بل 'خه دې وپو*تﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوي‬

‫ولﻰ‬ ‫مراندو‬ ‫استدﻻل‬ ‫شم‪5‬ر‬ ‫شتمنه‬ ‫اغ‪5‬زه‬

‫اوږه‬ ‫د خﻴم‪ 3‬ﻳا کﻴ‪8‬دۍ نوی پ‪7‬ی‬ ‫دلﻴل راوړل‬ ‫حساب‬ ‫ب‪6‬اﻳه‬ ‫تاثﻴر‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کـوونکﻲ دې ددې متل »کوږ بار تر منزله نه رس‪85‬ي« مفهوم په خپله ژبه ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٢٤‬‬

‫دﻳارﻟسﻢ ﻟﻮست‬

‫پ"ﻪ خزاﻧﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د پ"‪ 3‬خزان‪ 3‬د لﻴکوال پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫_ تاسو د پ"‪ 3‬خزان‪ 3‬په هکله 'ه اور‪4‬دلﻲ دي؟‬ ‫پ"ه خزانه د پ‪+‬تﻮ ژب‪ 3‬په ادبﻴاتﻮ ک‪ 3‬ﻳﻮ ارز*تمن کتاب دى چ‪ 3‬محمد‬ ‫هﻮتک په (‪١١٤١‬هـ‪.‬ق‪ ).‬کال په کندهار ک‪ 3‬د شاه حسﻴن هﻮتکﻲ په‬ ‫ه(ﻮون‪ 3‬لﻴکلﻰ دى‪.‬‬ ‫محمد هﻮتک په (‪١٠٨٤‬هـ‪.‬ق‪ ).‬کال د کندهار په کﻮکران ک‪ 3‬ز‪484‬دلﻰ‪ ،‬د‬ ‫پﻼر نﻮم ﻳ‪ 3‬داوود خان او د نﻴکه نﻮم ﻳ‪ 3‬قادر خان هﻮتک دى‪ .‬ده د خپل‬ ‫وخت علﻮم له خپل پﻼر 'خه ولﻮستل‪ .‬لﻮى عالم او پﻮخ شاعر شﻮ‪ .‬محمد‬ ‫هﻮتک په خپله پ"ه خزانه ک‪ 3‬د پن‪%‬ﻮسﻮ نرﻳنه او *‪%‬ﻴنه شاعرانﻮ د ژوند‬ ‫پ‪ 3+5‬او د شعرونﻮ ب‪5‬لگ‪ 3‬ذکر ک‪7‬ي دي‪ .‬په دې ترتﻴب ﻳ‪ 3‬له سل تر ﻳﻮولس‬ ‫سﻮه هجري کلﻮنﻮ پﻮرې د پ‪+‬تﻮ د شعر او ادب تارﻳخ خﻮندي ساتلﻰ دى‪.‬‬ ‫محمد هﻮتک نﻮر کتابﻮنه هم لﻴکلﻲ چ‪ 3‬خﻼصة الفصاحت او خﻼصة‬ ‫الطب نﻮم‪85‬ي او د شعرونﻮ ﻳﻮ *کلﻰ دﻳﻮان هم لري چ‪ 3‬بﻮلل‪ 3‬او غزل‪3‬‬ ‫ﻳ‪ 3‬په ک‪ 3‬راوړي دي‪.‬‬

‫‪٢٥‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې دوه دوه تنه متن ولولﻲ او ﻳو بل ته دې مطلب وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په خپلو ډلو ک‪ 3‬مشوره وک‪7‬ي چ‪:3‬‬ ‫په پ"‪ 3‬خزان‪ 3‬ک‪ 3‬کوم تارﻳخﻲ شﻴان خوندي ساتل شوي دي؟‬ ‫بﻴا دې له هرې ډل‪' 3‬خه ﻳو تن د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او خپله پا‪1‬ه دې نورو ته ولولﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د متن جمل‪ 3‬ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ او په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې‬ ‫ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د محمد هوتک د کتابونو په هکله دې خبرې‬ ‫وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫خوندي‬ ‫پ‪3+5‬‬ ‫ه(وونه‬ ‫بولل‪3‬‬

‫ساتل شوي‪ ،‬محفوظ‬ ‫واقع‪3‬‬ ‫تشوﻳقول‬ ‫قصﻴدې‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د پ"‪ 3‬خزان‪ 3‬د ارز*ت په اړه 'و جمل‪ 3‬په کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٢٦‬‬

‫'ﻮارﻟسﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻣطاﻟﻌﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬سم لﻴکل‪ ،‬د مطالع‪ 3‬په ارز*ت او گ"و پوهﻴدل او په‬ ‫زده کوونکو ک‪ 3‬د مطالع‪ 3‬د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫'ه فکر کوئ چ‪ 3‬مطالعه 'ه گ"‪ 3‬لري؟‬ ‫مطالعه داس‪ 3‬ک‪7‬نه ده چ‪ 3‬د انسان له سترگﻮ او مغزو 'خه د ناپﻮه‪ 9‬پردې‬ ‫لرې کﻮي‪ .‬انسان دې ته ه(ﻮي چ‪ 3‬باﻳد د علم او پﻮه‪+' 3‬تن شﻲ‪.‬‬ ‫مطالعه انسان علم او کمال ته رسﻮي‪ .‬دماغﻲ ‪$‬ﻮاک ته ﻳ‪ 3‬وده او‬ ‫پراختﻴا ورکﻮي‪ ،‬تر 'ﻮ انسان وکﻮﻻی شﻲ د *ﻮ او بدو ترمن‪ #‬د تﻮپﻴر په‬ ‫پﻮه‪5‬دو سره د دنﻴا او آخرت د *ه والﻲ لپاره زﻳار وباسﻲ‪.‬‬ ‫همدا راز مطالعه انسان د خپل ژوند له !ﻮلﻮ مسؤولﻴتﻮنﻮ 'خه خبروي‪.‬‬ ‫هغه ته دا ﻻر*ﻮونه کﻮي چ‪ 3‬انسان ډ‪4‬ر مسﻮولﻴتﻮنه لري‪ ،‬باﻳد په هغﻮ پﻮه‬ ‫شﻲ او هغه وپ‪5‬ژنﻲ‪.‬‬ ‫د مطالع‪ 3‬لپاره باﻳد د کتاب په !اکلﻮ ک‪ 3‬ډ‪4‬ر پام وک‪7‬و‪ ،‬هغه کتاب انتخاب‬

‫‪٢٧‬‬

‫ک‪7‬و چ‪ 3‬مﻮږ ته د ژوند سمه ﻻر*ﻮونه وک‪7‬ي‪ .‬هر 'ﻮک چ‪ 3‬ډ‪4‬ره مطالعه‬ ‫وک‪7‬ي او ډ‪4‬ر کتابﻮنه ولﻮلﻲ ذهن ﻳ‪ 3‬پراخ او معلﻮمات ﻳ‪ 3‬ډ‪4‬رﻳ‪8‬ي‪.‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د مطالع‪ 3‬متن ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د ﻻندې جملو تش ‪$‬اﻳونه په مناسبو کلمو سره بشپ‪ 7‬او په کتابچو‬ ‫ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫مطالعه د انسان له سترگو او مغزو 'خه ‪....................‬‬ ‫مطالعه انسان دې ته ه(وي چ‪* 3‬اﻳﻲ د ‪....................‬‬ ‫مطالعه انسان د خپل ژوند له ‪....................‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او ودې واﻳﻲ چ‪ 3‬مطالعه 'ه ډول ک‪7‬نه ده‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫پراختﻴا‬ ‫‪$‬واک‬ ‫ک‪7‬نه‬

‫وسعت ورکول‬ ‫توان او قدرت‬ ‫عمل‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په دې هکله چ‪ 3‬مطالعه 'نگه انسان علم او کمال ته رسوي 'و کر*‪3‬‬ ‫په خـپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٢٨‬‬

‫پﻨ‪%‬ﻠسﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻣﻮږ اﻓﻐاﻧان ﻳﻮ!‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او په زده کوونکو ک‪ 3‬د افغانﻴت د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر (موږ افغانان ﻳو) 'ه مفهوم او ارز*ت لري؟‬ ‫زمﻮږ د ه‪5‬ﻮاد د اساسﻲ قانﻮن له مخ‪ 3‬د افغانستان د ملت وگ‪7‬ي له پ‪+‬تﻮن‪،‬‬ ‫تاجک‪ ،‬هزاره‪ ،‬ازبک‪ ،‬ترکمن‪ ،‬بلﻮڅ‪ ،‬پشه ﻳﻲ‪ ،‬نﻮرستان‪ ،‬اﻳماق‪ ،‬عرب‪،‬‬ ‫قزلباش‪ ،‬گﻮجر‪ ،‬براهﻮي او نﻮرو قﻮمﻮنﻮ 'خه عبارت دي‪.‬‬ ‫د افغان کلمه د افغانستان د ملت هر وگ‪7‬ي ته وﻳل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫له دې امله !ﻮلﻮ ته ﻻزمه ده چ‪:3‬‬ ‫د ه‪5‬ﻮاد ملﻲ ﻳﻮوالی وساتﻮ‪.‬‬ ‫په !ﻮلنه ک‪ 3‬د !ﻮلﻮ منل شﻮو اصﻮلﻮ او ملﻲ ارز*تﻮنﻮ درناوی وک‪7‬و‪.‬‬ ‫په !ﻮلنه ک‪ 3‬د ملﻲ او تارﻳخﻲ خلکﻮ د ک‪7‬نﻮ پﻴروي وک‪7‬و‪.‬‬ ‫د خپل !ا!ﻮبﻲ د ملﻲ شتمنﻴﻮ‪ ،‬وﻳاړونﻮ او برﻳاوو *ه ساتﻮنکﻲ او پالﻮنکﻲ‬ ‫واوسﻮ‪.‬‬ ‫د !ﻮلن‪ 3‬د خﻴر‪ ،‬پرمختگ او *‪5‬گ‪ 32‬په چارو ک‪ 3‬ون‪6‬ه واخلﻮ‪.‬‬ ‫د خپل کﻮر‪ ،‬کلﻲ‪ ،‬سﻴم‪ 3‬او چاپﻴرﻳال له ساتلﻮ او پاک‪ 9‬سره د زړه له تله مﻴنه‬

‫‪٢٩‬‬

‫ولرو‪.‬‬ ‫کﻮچنﻴانﻮ ته د ژوند په چارو ک‪ 3‬سالم‪ 3‬ﻻر*ﻮون‪ 3‬او گ"ﻮرې مشﻮرې‬ ‫ورک‪7‬و‪.‬‬ ‫په ور‪$‬ﻴنﻲ ژوند ک‪ 3‬د مﻴندو او خﻮﻳندو خﻮاخﻮږي او مرستندوﻳان‬ ‫واوسﻮ‪.‬‬ ‫تل په کﻮچنﻴانﻮ شفقت او د مشرانﻮ درناوی وک‪7‬و‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه مطلب دې په لن‪6‬ه !وگه وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د متن لغتونه معنا او د تخت‪ 3‬پرمخ دې په جملو ک‪3‬‬ ‫وکاروي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په هغه 'ه چ‪ 3‬له افغان او‬ ‫افغانﻴت سره *اﻳﻲ خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د متن جمل‪ 3‬ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ او بﻴا دې اصﻼح ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫!ولنه‬ ‫!ا!وبی‬ ‫شتمنﻲ‬ ‫وﻳاړونه‬

‫جامعه‬ ‫د اوس‪5‬دو ‪$‬ای‬ ‫داراﻳﻲ‬ ‫افتخارونه‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې په دې اړه (موږ د ﻳوه افغان په صفت باﻳد 'ه وک‪7‬و) 'و کر*‪ 3‬په خپلو‬ ‫کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٣٠‬‬

‫شپاړسﻢ ﻟﻮست‬

‫سﻮﻟﻪ او ژوﻧد‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬په ژوند ک‪ 3‬د سول‪ 3‬په ارز*ت او اړتﻴا پوه‪5‬دل او د سول‪3‬‬ ‫غو*تلو د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر موږ ول‪ 3‬په ژوند ک‪ 3‬سول‪ 3‬ته اړتﻴا لرو؟‬ ‫سﻮله ﻳﻮه ډ‪4‬ره مقدسه او سپ‪(5‬ل‪ 3‬کلمه ده‪$ ،‬که په قرآن کرﻳم ک‪ 3‬ﻳ‪3‬‬ ‫ستاﻳنه شﻮې ده او هغه (والصلح خﻴر) بلل‪ 3‬ده‪ .‬د بشرﻳت هستﻲ‪ ،‬پاﻳ‪+‬ت او‬ ‫سﻮکالﻲ هم په سﻮل‪ 3‬پﻮرې اړه لري‪.‬‬ ‫په سﻮل‪ 3‬ک‪ 3‬ژوند کﻮل د هر انسان حق دی‪ .‬سﻮله د خلکﻮ زړونه سره‬ ‫نژدې کﻮي‪ .‬خﻮ*ﻲ او ن‪5‬کمرغﻲ راولﻲ‪ .‬که د بشري ن‪7‬ۍ په هر ‪$‬ای ک‪3‬‬ ‫سﻮله او امن نه وي‪ ،‬نﻮ هلته به جگ‪7‬ه برﻻس‪ 3‬وي‪ .‬جنگ او جگ‪7‬ه له ‪$‬ان‬ ‫سره انسانانﻮ ته له وژلﻮ‪ ،‬ورانﻮلﻮ او تباه‪ 9‬پرته بل 'ه نه راوړي‪.‬‬ ‫د تارﻳخ له پا‪1‬ﻮ 'خه 'رگند‪84‬ي‪ ،‬هغﻮ خلکﻮ چ‪ 3‬په خپلﻮ ک‪ 3‬او ﻳا هم له نﻮرو‬ ‫سره د سﻮله ﻳﻴز ژوند ﻻره غﻮره ک‪7‬ې‪ ،‬ډ‪4‬ر ژر د سﻮکاله او هﻮسا ژوند خاوندان‬ ‫گر‪5$‬دلﻲ او د ترق‪ 9‬او پرمختگ له کاروان سره ﻳﻮ ‪$‬ای شﻮي دي‪.‬‬

‫‪٣١‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او دهغه په اړه دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې دوه‪ ،‬دوه تنه متن ولولﻲ‪ .‬بﻴا دې ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې دا ﻻندې لغتونه وروسته تر معنا‪ ،‬په جملو ک‪ 3‬وکار وي او په کتابچو‬ ‫ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫(سپ‪(5‬ل‪ ،3‬پاﻳ‪+‬ت‪ ،‬سوکالﻲ‪ ،‬هوسا)‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وارسره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د سول‪ 3‬د اړتﻴا او گ"و په هکله دې‬ ‫خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوي‬

‫سپ‪(5‬لی‬ ‫پاﻳ‪+‬ت‬ ‫هوسا‬

‫پاک‬ ‫بقا او دوام‬ ‫أرامه‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونـکﻲ دې په دې اړه په خپلو کتابچو ک‪ 3‬په لن‪6‬ه توگه ولﻴکﻲ چ‪ :3‬موږ په سوله ﻳﻴز‬ ‫ژوند ک‪ 3‬کوم گ"ور کارونه سرته رسولی شو‪.‬‬

‫‪٣٢‬‬

‫اووه ﻟسﻢ ﻟﻮست‬

‫وزﻳر ﻣحﻤد اکبرخان‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د وزﻳر محمد اکبر خان د شخصﻴت پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو د وزﻳر محمد اکبر خان دکارنامو په هکله 'ه اور‪4‬دلﻲ او هغه پ‪5‬ژنئ؟‬ ‫زمﻮږ په ه‪5‬ﻮاد ک‪ 3‬ډ‪4‬ر نﻮمﻴالﻲ غازﻳان او اتﻼن ت‪5‬ر شﻮي‪ .‬له هغﻮ 'خه ﻳﻮ‬ ‫هم وزﻳر محمد اکبرخان دى‪ .‬وزﻳر محمداکبرخان د امﻴر دوست محمدخان‬ ‫زوى او په ‪١٢٣٢‬هـ‪.‬ق‪ .‬کال ک‪ 3‬ز‪484‬دلﻰ و‪.‬‬ ‫غازي محمد اکبر خان د افغان او انگلﻴس په لﻮم‪7‬ۍ جگ‪7‬ه ک‪ 3‬له افغانﻲ‬ ‫غازﻳانﻮ سره ﻳﻮ ‪$‬اى د ه‪5‬ﻮاد په آزادولﻮ ک‪ 3‬ډ‪4‬ره لﻮﻳه ون‪6‬ه اخﻴست‪ 3‬وه‪.‬‬ ‫وزﻳر محمداکبرخان د ډ‪4‬رو *ﻮ اخﻼقﻮ '‪+‬تن و‪ .‬پر ب‪5‬ﻮزلﻮ زړه سﻮاند او‬ ‫د ظالمانﻮ او ت‪5‬ري کﻮونکﻮ سخت مخالف و‪.‬‬ ‫په جگ‪7‬ې ک‪ 3‬د جنگﻲ اسﻴرانﻮ او نﻴﻮل شﻮو بندﻳانﻮ قدر ﻳ‪ 3‬د م‪5‬لمنﻮ‬ ‫په شان کاوه‪ .‬د هغﻮ روغتﻴا او سﻼمتﻴا ته به ﻳ‪ 3‬پاملرنه کﻮله‪ ،‬تر دې چ‪ 3‬د‬ ‫هغﻮی په !پﻮنﻮ به ﻳ‪ 3‬په خپله پ"‪ 9‬لگﻮل‪.3‬‬ ‫د خپل ه‪5‬ﻮاد له خلکﻮ سره ﻳ‪ 3‬ډ‪4‬ره مﻴنه درلﻮده او خپلﻮ خلکﻮ ته له‬

‫‪٣٣‬‬

‫ډ‪4‬رو خدمتﻮنﻮ 'خه وروسته د‪ ٣٠‬کلﻮ په عمر په ‪١٢٦٢‬هـ‪.‬ق‪ .‬کال ک‪3‬‬ ‫وفات او د ده له سپار*تنﻮ سره سم په مزار شرﻳف ک‪ 3‬خاورو ته وسپارل شﻮ‪.‬‬ ‫روح دې *اد وي‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او بﻴا دې د هغه په مطلب خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې دغو پو*تنو ته ‪$‬وابونه وواﻳﻲ او بﻴا دې په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫_ وزﻳر محمد اکبر خان کوم *ه صفتونه در لودل؟‬ ‫_ وزﻳر محمد اکبر خان د ه‪5‬واد د خپلواک‪ 9‬لپاره 'ه ډول خدمتونه ک‪7‬ي دي؟‬ ‫_ د وزﻳر محمد اکبر خان م‪7‬ﻳنه په کوم کال پ‪+5‬ه شوې او مقبره ﻳ‪ 3‬چ‪5‬رې ده؟‬ ‫_ دوه‪ ،‬دوه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬ﻳو بل ته دې د متن امﻼ وواﻳﻲ او‬ ‫بﻴا دې اصﻼح ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په دې هکله دې خبرې وک‪7‬ي چ‪ 3‬د غازﻳانو او‬ ‫نومﻴالو په ژوند لﻴک پوه‪5‬دل 'ه گ"‪ 3‬لري‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫اتﻼن‬ ‫ون‪6‬ه‬ ‫ت‪5‬ري کوونکﻲ‬

‫قهرمانان‬ ‫برخه‬ ‫ظالمان‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د وزﻳر محمد اکبر خان د اوصافو په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪3‬‬ ‫ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٣٤‬‬

‫اتﻠسﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻟﻴک ﻧ‪3+‬‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د لﻴک ن‪+‬و په ارز*ت او کارولو پوه‪5‬دل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬

‫؟ ؛ ‪!. ، :‬‬ ‫))‬ ‫((‬

‫تاس‪ 3‬لﻴک ن‪ 3+‬پ‪5‬ژنئ او کله مو په لﻴکنو ک‪ 3‬کارولﻲ دي؟‬ ‫په هره ژبه ک‪ 3‬د لﻴکن‪ 3‬د سمﻮالﻲ او *ه والﻲ لپاره ‪$‬ﻴن‪ 3‬ن‪ 3+‬ن‪+‬ان‪3‬‬ ‫شته چ‪ 3‬په هره لﻴکنه ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬مراعاتﻮل ضروري دي‪ .‬ب‪ 3‬له دغﻮ ن‪+‬ﻮ‬ ‫'خه لﻴکن‪ 3‬سمه معنا نه ورکﻮي او لﻮستﻮنکﻲ له ډ‪4‬رو ستﻮنزو سره مخامخ‬ ‫ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫اړﻳنه ده چ‪ 3‬لﻴک ن‪ 3+‬په لن‪ 6‬ډول وپ‪5‬ژنﻮ‪:‬‬ ‫_ !کی (‪ :).‬دا ن‪+‬ه د بشپ‪7‬ې جمل‪ 3‬په پای ک‪ 3‬اﻳ‪+‬ﻮدل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫لکه‪ :‬ب‪ 3‬له زﻳار او زحمت 'خه کامﻴابﻲ نشته‪.‬‬ ‫_ کاﻣﻪ (‪ :)،‬کامه ﻳا چپه پﻴ) د ﻳﻮه لن‪$ 6‬ن‪ 6‬لپاره را‪$‬ﻲ‪ .‬همدارنگه د‬ ‫کلمﻮ او جملﻮ د ب‪5‬لﻮلﻮ لپاره هم کارول ک‪85‬ي‪ ،‬لکه‪ :‬مﻴروﻳس‪ ،‬اجمل‪ ،‬رشاد‬ ‫او سلﻴمان زﻳارک) زده کﻮونکﻲ دي‪.‬‬ ‫_ شارحﻪ (‪ :):‬شارحه ﻳا دوه !کﻲ له هغﻮ کلمﻮ 'خه وروسته را‪$‬ﻲ چ‪3‬‬

‫‪٣٥‬‬

‫ورپس‪ 3‬شرح او بﻴان ولري‪ .‬لکه‪ :‬د ژب‪ 3‬مهارتﻮنه دا دي‪ :‬غﻮږ نﻴﻮل‪ ،‬خبرې‬ ‫کﻮل‪ ،‬لﻮستل او لﻴکل‪.‬‬ ‫_ سﻮاﻟﻴﻪ (؟) دا ن‪+‬ه د پﻮ*تن‪ 3‬لپاره راوړل کﻴ‪8‬ي‪ ،‬ﻳعن‪ 3‬د هر ډول سﻮالﻴه‬ ‫جملﻮ په پای ک‪ 3‬را‪$‬ﻲ‪ .‬لکه‪ :‬د آرﻳاﻳانﻮ لﻮم‪7‬ن‪ 9‬ژبه 'ه نﻮمﻴده؟‬ ‫_ ﻧداﻳﻪ (!)‪ :‬دا عﻼمه د غ‪ 8‬کﻮلﻮ ﻳا ندا او تعجب په وخت ک‪ 3‬کارول‬ ‫کﻴ‪8‬ي‪ ،‬لکه‪ :‬لﻮﻳه خداﻳه! ته زمﻮږ د بﻴچاره ولس په حال رحم وک‪7‬ې‪.‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او په مفهوم دې له ﻳو بل سره خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې دوه دوه تنه په خپلو من‪%‬و ک‪ 3‬د لوست لغتونه په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې ﻳو ﻳو د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د لﻴک ن‪+‬و په اړه دې توضﻴحات‬ ‫ورک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او ﻳوه‪ ،‬ﻳوه جمله دې د هرې لﻴک ن‪3+‬‬ ‫لپاره د مثال په توگه ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐت‬

‫ﻣﻌﻨا‬

‫ستونزې‬ ‫ضروري‬ ‫زﻳار‬ ‫ندا‬

‫مشکﻼت‬ ‫اړﻳنه‬ ‫زحمت‪ ،‬کو*)‬ ‫غ‪ 8‬ﻳا أواز‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې په خپله خو*ه 'و جمل‪ 3‬ولﻴکﻲ او د لوست لﻴک ن‪ 3+‬دې په ک‪ 3‬و*ﻴﻲ‪.‬‬

‫‪٣٦‬‬

‫ﻧﻮﻟسﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻏﻮره وﻳﻨاوې‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د غوره وﻳناوو په معنا او مفهوم پوه‪5‬دل او د ژوند په چارو‬ ‫ک‪ 3‬له هغو 'خه پﻴروي کول‪.‬‬ ‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬

‫ستاسو په فکر غوره وﻳناوې 'ه معنا او 'ه ته واﻳﻲ؟‬ ‫چــــــ‪ 3‬دانا نه کــــــ‪7‬ې گــــــردش د زمانـــــ‪3‬‬ ‫نــــــﻮر به زده نه کــــــ‪7‬ې دانـــش د زمانــــ‪3‬‬ ‫زر پ‪5‬ــــــــرې لري د ستــــــرگـــــــــﻮ په ‪$‬نبل کــ‪3‬‬ ‫خبـــــــــر دار شــــــه پـــــــه روش د زمانــــ‪3‬‬ ‫په ﻳﻮه زمــــــــان وي شاه‪ ،‬بﻴا دې گــدای کا‬ ‫'ــــــــــــــــه بـــــــــاور په نﻮازش د زمانـــــــــ‪3‬‬ ‫په خزان کـــــ‪ 3‬د بﻮستــــــان په ونﻮ راشـــــــه!‬ ‫'ه و‪' ،‬ــــــــه شــــــــﻮ بﻴـا پﻮشـــش د زمان‪3‬‬ ‫کلـه ‪$‬مـکــــه سپ‪5‬ـــــــره ډاگ‪ ،‬کلــه گلــــــﻮنه‬ ‫'ــــــــه امﻴــــــــــــــد په آراﻳــــش د زمانــــــــ‪3‬‬ ‫د سفلـــــه غﻮنــدې ﻳ‪ 3‬ورکـ‪7‬ه رانﻴـــــﻮل دي‬ ‫غــــــــره مه شــــــــه پــه بخشش د زمانــــــــــ‪3‬‬

‫‪٣٧‬‬

‫چ‪ 3‬ﻳ‪ 3‬شــــــــا ک‪7‬ه د دنﻴـــا و آسـاﻳش تــه‬ ‫هم هغـــــه کــــــــا آســــــــاﻳش د زمانــــــــ‪3‬‬ ‫چ‪ 3‬دا هس‪ 3‬ﻳ‪ 3‬کـردې د زړه په ﻳـاد وي‬ ‫ﻻ »خﻮشحـــــــال«لري خﻮاهـــش د زمان‪3‬‬

‫(خوشحال بابا)‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د شعر بﻴتونه ولولﻲ او د هغه په هکله دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې دوه دوه تنه د شعر بﻴتونه ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وارسره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د متن لغتونه دې لوم‪7‬ی معنا بﻴا‬ ‫دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په خپلو ډلو ک‪ 3‬په دې اړه مشوره وک‪7‬ي چ‪ 3‬په بﻴتونو ک‪ 3‬د شاعر مطلب‬ ‫کومو !کو ته توجه کول دي‪ ،‬بﻴا دې له هرې ډل‪' 3‬خه ﻳو تن خپله لﻴکل‪ 3‬پا‪1‬ه نورو ته ولولﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫پﻴرې‬ ‫سفله‬

‫دوره وهل‬ ‫پست‪ ،‬ناکس‬

‫د سترگو ‪$‬نبل‬ ‫بوستان‬ ‫ورک‪7‬ه‬

‫د سترگو رپول‬ ‫باغ‬ ‫سخاوت‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د ﻻندې بﻴت مفهوم په خپله ژبه په کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫چ‪ 3‬داﻧا ﻧﻪ ک‪7‬ې گردش د زﻣاﻧ‪3‬‬

‫ﻧﻮر بﻪ زده ﻧﻪ ک‪7‬ې داﻧش د زﻣاﻧ‪3‬‬

‫‪٣٨‬‬

‫شﻠﻢ ﻟﻮست‬

‫د وطﻦ ﻣﻴﻨﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او د وطن د مﻴن‪ 3‬په مفهوم پوه‪5‬دل او د وطن پالن‪ 3‬د‬ ‫روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر د وطن مﻴنه 'ه ته واﻳﻲ؟‬ ‫د وطن مﻴنه »شعر« د ستر شخصﻴت احمدشاه بابا لﻴکنه ده‪ .‬احمدشاه بابا هغه نومﻴالی پاچا‬ ‫و چ‪ 3‬د تورې تر 'نگ ﻳ‪ 3‬قلم هم درلود‪ .‬هغه د خپل ه‪5‬واد سره د زړه مﻴنه درلوده‪ .‬احمد‬ ‫شاه بابا په پ‪+‬تو ژبه ډ‪4‬ر شعرونه وﻳلﻲ او ﻳو *کلی دﻳوان هم لري‪ .‬دلته ﻳ‪» 3‬د وطن مﻴنه«‬ ‫شعر د ب‪5‬لگ‪ 3‬په توگه راوړو چ‪ 3‬دده له ه‪5‬واد سره د پاک‪ 3‬مﻴن‪ 3‬احساسات 'رگندوي‪.‬‬ ‫ستا د عشق له وﻳنﻮ ډک شﻮل ‪$‬ﻴگرونه‬

‫ستا په ﻻره ک‪ 3‬باﻳلﻲ زلمﻲ ســـرونــــه‬

‫تاتـــه راشمـــه زړگــــی زما فــــارغ شـــﻲ‬

‫ب‪ 3‬له تا م‪ 3‬اند‪+4‬ن‪ 3‬د زړه مارونـــــــه‬

‫که هر 'ﻮ م‪ 3‬د دنﻴا ملکـﻮنه ډ‪4‬ر شـــﻲ‬

‫زما به ه‪5‬ر نه شﻲ دا ستا *کلﻲ باغﻮنه‬

‫د ډهلﻲ تخت ه‪5‬رومه چ‪ 3‬را ﻳاد ک‪7‬م‬

‫زما د *کل‪ 3‬پ‪+‬تﻮنخﻮا د غرو ســــــرونه‬

‫د رقﻴب د ژوند متاع به تار په تار کـــ‪7‬م‬

‫چــ‪ 3‬په تــــﻮرو پ‪+‬تـــانه کا گـــــــﻮزارونه‬

‫د فـــرﻳــد او د حمﻴـــد دور به بﻴــا شـــﻲ‬

‫چ‪ 3‬زه وکاندم په هر لﻮري تاختــــﻮنه‬

‫که تمامه دنﻴـــــا ﻳﻮ خﻮاته بل خـــﻮا ﻳ‪3‬‬

‫زما خﻮښ دي ستا خالﻲ تش ډگـــرونه‬

‫احمدشاه به دغه ستا قدر ه‪5‬ر نه ک‪7‬ي‬ ‫کـــــه ونﻴســـــﻲ د تمام جهان ملکــــــﻮنه‬

‫(احمدشاه بابا)‬

‫‪٣٩‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې دوه‪ ،‬دوه تنه متن ولولﻲ او د هغه د مطلب په اړه دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ دوه‪ ،‬دوه تنه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او بﻴتونه دې ﻳو بل ته د امﻼ په‬ ‫توگه وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په متن ک‪ 3‬هم وزنه کلم‪ 3‬پﻴدا او د تخت‪ 3‬پرمخ دې ولﻴکﻲ‪ ،‬لکه‪:‬‬ ‫سرونه _ مارونه‪. ...‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په خپلو ډلو ک‪ 3‬د احمد شاه بابا د ه‪5‬وادن‪ 9‬مﻴن‪ 3‬په اړه 'و کر*‪ 3‬ولﻴکﻲ او بﻴا‬ ‫دې له هرې ډل‪' 3‬خه ﻳو تن د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ خپل معلومات دې نورو ته وړاندې ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوي‬

‫باﻳلل‬ ‫تار په تار‬ ‫دور‬ ‫ډگر‬ ‫تاختونه‬ ‫رقﻴب‬ ‫متاع‬

‫له ﻻسه ورکول‬ ‫له من‪%‬ه وړل‬ ‫دوران‬ ‫مﻴدان‬ ‫برﻳدونه‬ ‫سﻴال او رقابت کوونکی‬ ‫جنس‪ ،‬شی‪ ،‬مال‬

‫'رگﻨدوﻧ‪:3‬‬ ‫له فرﻳد 'خه مطلب د سوري په کورن‪ 9‬ک‪ 3‬شﻴرشاه سوري دی چ‪ 3‬اصلﻲ نوم ﻳ‪ 3‬فرﻳد و‪.‬‬ ‫او حمﻴد 'خه مطلب په لودي کورن‪ 9‬ک‪ 3‬سلطان حمﻴد لودي دی چ‪ 3‬په هند ک‪ 3‬ﻳ‪3‬‬ ‫پاچاهﻲ ک‪7‬ې وه‪.‬‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په دې اړه چ‪ 3‬ول‪ 3‬هر 'وک له خپل ه‪5‬واد سره مﻴنه لري؟ 'و کر*‪3‬‬ ‫په خپلو کتابچو ک‪ 3‬په *کلﻲ خط ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٤٠‬‬

‫ﻳﻮوﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫طبﻴﻌﻲ ز‪4‬رﻣ‪3‬‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د طبﻴعﻲ ز‪4‬رمو په ارز*ت او گ"و پوه‪5‬دل او د هغو د‬ ‫ساتن‪ 3‬د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو د طبﻴعﻲ ز‪4‬رمو په هکله 'ه اور‪4‬دلﻲ او په دې هکله 'ه وﻳﻼی شئ؟‬ ‫زمﻮږ گران افغانستان ﻳﻮ غرنﻰ ه‪5‬ﻮاد دى‪ .‬زﻳاتره غرونه ﻳ‪ 3‬په مرکزي‪ ،‬شمالﻲ‬ ‫او نﻮرو برخﻮ ک‪ 3‬پراته دي چ‪ 3‬په آب و هﻮا ﻳ‪ 3‬ډ‪4‬ره *ه اغ‪5‬زه ک‪47‬ده‪.‬‬ ‫غرونه د واورو او د ﻳخچالﻮنﻮ پراخ‪ 3‬سﻴم‪ 3‬جﻮړوي چ‪ 3‬په بدخشان‬ ‫ک‪ 3‬پامﻴر د ﻳﻮه طبﻴعﻲ پارک په تﻮگه ﻳا دولﻰ شﻮ‪ .‬همدارنگه د هندوکش‪،‬‬ ‫سلﻴمان او د ترکستان د تﻴربند غرونه د ﻳادولﻮ وړ دي چ‪ 3‬لﻮى کانﻮنه او‬ ‫معدنﻮنه لري‪.‬‬ ‫‪$‬نگلﻮنه هم دطبﻴعﻲ زﻳرمﻮ غﻮره برخه ده چ‪ 3‬د غرونﻮ په لمنﻮ ک‪3‬‬ ‫ﻳ‪ 3‬د ژوو او ‪$‬ناورو لپاره د استﻮگن‪ 3‬سﻴم‪ 3‬جـﻮړې کـ‪47‬دي‪ .‬سرب‪5‬ره پردې‬ ‫چ‪ 3‬د هﻮا په *ه والﻲ او پاکﻮالﻲ ک‪ 3‬ډﻳره اغ‪5‬زه لري‪ ،‬د س‪5‬ﻼبﻮنﻮ او وچﻮ‬ ‫بادونﻮ مخنﻴﻮى هم کﻮي‪.‬‬ ‫‪$‬نگلﻮنه زمﻮږ د ه‪5‬ﻮاد په لﻮﻳ‪ 3‬پکتﻴا‪،‬ننگرهار کﻮن‪7‬ونﻮ‪ ،‬نﻮرستان‪،‬‬ ‫کاپﻴسا‪ ،‬بادغﻴس‪ ،‬بدخشان او هرات ک‪ 3‬مﻮجﻮد دي‪.‬‬

‫‪٤١‬‬

‫د دغﻮ طبﻴعﻲ شتمنﻴﻮ ساتنه او پالنه د هر افغان اﻳمانﻲ او ملﻲ دنده ده‬ ‫که مﻮږ د هغﻮ ساتن‪ 3‬ته سمه پاملرنه و نه ک‪7‬و‪ ،‬دغه طبﻴعﻲ شتمنﻲ به زمﻮږ‬ ‫نﻮرو نسلﻮنﻮ ته پات‪ 3‬نشﻲ‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د طبﻴعﻲ زﻳرمو په ارز*ت دې له ﻳو بل سره مشوره‬ ‫وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د خپل ه‪5‬واد د طبﻴعﻲ شتمنﻴو‬ ‫په اړه دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫دا ﻻندې کلم‪ 3‬دې وگوري او هغه دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬ ‫شتمنﻲ‬ ‫طبﻴعی‬ ‫افغانستان‬ ‫غرونه‬ ‫‪$‬نگلونه‬ ‫کانونه‬ ‫_ هر ﻳو زده کوونکی دې د طبﻴعﻲ شتمنﻴو د ساتن‪ 3‬او پالن‪ 3‬په اړه ﻳوه ﻳوه لن‪6‬ه مقاله ولﻴکﻲ او‬ ‫'و تنه دې د !ولگﻲ په مخ ک‪ 3‬ولولﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ز‪4‬رم‪3‬‬ ‫کانونه‬ ‫اغﻴزه‬ ‫طبﻴعﻲ ز‪4‬رم‪3‬‬

‫ذخﻴرې‬ ‫معدنونه‬ ‫تاثﻴر‬ ‫طبﻴعﻲ شتمن‪9‬‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په دې اړه چ‪ 3‬موږ د خپل ه‪5‬واد د شتمنﻴو په هکله 'ه مسوولﻴت لرو‪،‬‬ ‫'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٤٢‬‬

‫دوه وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫خﻮشحال خان خ"ک‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د خوشحال خان خ"ک د ادبﻲ شخصﻴت پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫'ه فکر کوئ چ‪ 3‬أﻳا خوشحال خان ﻳوازې شاعر و؟‬ ‫خﻮشحال خان د شهباز خان زوی دی‪ .‬په (‪ )١٠٢٢‬هـ‪.‬ق کال د خ"کﻮ‬ ‫په اکﻮړه نﻮمﻲ ‪$‬ای ک‪ 3‬ز‪84‬ﻳدلی دی‪ .‬خﻮشحال خان د خ"کﻮ د قبﻴل‪3‬‬ ‫مشر خﻮرا م‪75‬نی‪ ،‬غ‪+‬تلی‪ ،‬پر ه‪5‬ﻮاد او آزادۍ مﻴن مبارز و‪ .‬ده ډ‪4‬ر کتابﻮنه‬ ‫لﻴکلﻲ چ‪ 3‬شم‪5‬ر ﻳ‪! )٢٥٠( 3‬ﻮکﻮ ته رس‪85‬ي‪ .‬د شعرونﻮ ﻳﻮ دﻳﻮان هم لري‪ .‬د‬ ‫هغه کارنام‪ ،3‬اتلﻮلﻲ او پﻮهه زمﻮږ د تارﻳخ ﻳﻮه وﻳاړل‪ 3‬برخه ده‪ .‬خﻮشحال‬ ‫بابا په (‪ )١١٠٠‬هـ‪.‬ق کال ک‪ 3‬وفات شﻮی دی‪.‬‬ ‫د خﻮشحال خ"ک د شعر ب‪5‬لگه‪:‬‬ ‫خپــــــل استاد و ماته ووې 'ــــــﻮ پنـــــدونه‬

‫هر ﻳﻮ پند ﻳ‪ 3‬مرغلرې دي ﻻلــــــﻮنه‬

‫وې ﻳ‪ 3‬هـــــــره بدي ک‪7‬ه هغه بد مه کـــــــ‪7‬ه‬

‫چ‪ 3‬له ﻻسه دې آزار شﻲ د چا زړونه‬

‫که دې زړه وي چ‪ 3‬بد نه مﻮمﻲ له چا نه‬

‫اول ته پر‪84‬ده د بـــــــدو خصلتـــــﻮنه‬

‫د هـــــــــر چا ســــــــره د *ﻮ سلــــﻮک باﻳده دی‬

‫په بدۍ ک‪' 3‬ه فاﻳده ده کﻮم ســﻮدونه‬

‫‪٤٣‬‬

‫د دنﻴا په مال د ن‪5‬کــﻮ نـــــﻮم حاصل کــــــــ‪7‬ه‬

‫تل جهان و چاته نه پر‪84‬دي مالـــــــــﻮنه‬

‫هغه کـــار چــــــ‪ 3‬په نـــــــرم‪ 9‬ترســـــــره ک‪85‬ي‬

‫'ه حاجت چ‪ 3‬رساوه شﻲ تر جنگﻮنه‬

‫که په خپله د خپل ‪$‬ان په بدۍ نه ﻳـــــــــ‪3‬‬

‫د مــــارونﻮ په غـــــار مه من‪6‬ه ﻻســــــــﻮنه‬

‫په خپلﻮانﻮ باندې هﻮمـــره خشــــم مـــه کــــ‪7‬ه‬

‫چ‪ 3‬پردي در ‪$‬ﻴنـ‪ 3‬ت‪+‬تـــﻲ په ملکــــﻮنه‬

‫په ‪$‬ﻮان‪ 9‬ک‪ 3‬چ‪ 3‬دې کار له ﻻسه وو‪$‬ﻲ‬

‫پــه پﻴرۍ به دې ور نه رســـﻲ ﻻســﻮنـــه‬

‫په ر*تﻴا که په درواغ وي سﻮگند مـــه خـــــﻮره‬

‫منافق دي چ‪ 3‬ډ‪4‬ر ډ‪4‬ر خﻮري سﻮگندونه‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زدهکوونکﻲ د ې شعر ولولﻲ او د معنا په اړه دې خبرې وک‪7‬ي ‪.‬‬‫ زدهکوونکی دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د متن لغتونه دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬‫ زدهکوونکﻲ دې په وار سره د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د خوشحال خان د م‪75‬ان‪ 3‬او‬‫اتلول‪ 9‬په برخه ک‪ 3‬دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زدهکوونکﻲ دې په دې اړه چ‪ :3‬موږ 'نگه کوﻻی شو له دغو پندونو 'خه د ژوند په‬‫چارو ک‪ 3‬پﻴروي وک‪7‬و‪ ،‬دوه دوه جمل‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫پندونه‬ ‫خشم‬ ‫سوگند‬ ‫منافق‬

‫نصﻴحتونه‬ ‫قهر او غوصه‬ ‫قسم‬ ‫دوه مخی‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د خوشحال خان د دې بﻴت په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫هغه ار‬

‫ه نرم تر ه‬

‫ه حاجت‬

‫رسا ه‬

‫تر جن نه‬

‫‪٤٤‬‬

‫در وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫صﻔت‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬سم لﻴکل‪ ،‬د صفت د کلم‪ 3‬پ‪5‬ژندنه او سمه کارونه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو د صفت له کلم‪ 3‬سره أشنا ﻳاست او هغه پ‪5‬ژنئ؟‬ ‫صفت هغه کلمه ده چ‪ 3‬د نﻮم حالت او 'رنگﻮالﻰ و*ﻴﻲ‪ .‬صفتﻮنه تل له‬ ‫خپل مﻮصﻮف سره ﻳﻮ ‪$‬اى را‪$‬ﻲ‪ .‬لکه ‪ :‬تﻮرې 'پل‪ ،9‬شﻴن آسمان‪ ،‬پﻮه‬ ‫هلک او نﻮر‪.‬‬ ‫دصفت مهم ډولﻮنه‪:‬‬ ‫‪ _١‬اصﻠﻲ صﻔتﻮﻧﻪ‪ :‬هغه دي چ‪ 3‬د نﻮم ذاتﻲ *ه والﻰ او بدوالﻰ و*ﻴﻲ‬ ‫لکه‪ :‬تﻮره تخته‪* ،‬ه س‪7‬ى‪ ،‬هﻮ*ﻴاره نجل‪ ،9‬جگه ونه‪ ،‬ناپﻮه س‪7‬ى‪ ،‬سپﻴن‬ ‫کاغذ‪.‬‬ ‫‪ _٢‬ﻧسبتﻲ صﻔتﻮﻧﻪ‪ :‬هغه کلم‪ 3‬چ‪ 3‬نسبت ﻳ‪ 3‬بل نﻮم‪ ،‬شﻲ ﻳا حالت ته‬ ‫وشﻲ لکه‪ :‬کابلﻰ‪ ،‬مﻴﻮندوال‪ ،‬سلﻴمان خ‪5‬ل‪ ،‬قﻴمتﻲ‪ ،‬طﻼﻳﻲ او نﻮر‪.‬‬ ‫‪ _٣‬اشاري صﻔتﻮﻧﻪ‪ :‬هغه صفتﻮنه چ‪ 3‬د هغﻮ په واسطه مﻮصﻮف ته اشاره‬ ‫وشﻲ لکه‪ :‬دغه نجل‪ 9‬درس واﻳﻲ‪ .‬هغه ونه ﻳخ سﻴﻮرى لري‪ .‬دا د ابن سﻴنا‬ ‫*ﻮون‪%‬ﻰ دى‪ .‬هغه *‪%‬ه ډوډۍ پخﻮي‪.‬‬

‫‪٤٥‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې دوه دوه تنه په خپلو من‪%‬و ک‪ 3‬متن له ﻳو بل سره په مشورې ولولﻲ‪.‬‬ ‫_ د خپل !ولگﻲ او چاپ‪5‬رﻳال د ‪$‬ﻴنو شﻴانو نومونه دې د صفت او موصوف په توگه راوړي‬ ‫او بﻴا دې په کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪ ،‬لکه‪ :‬سپﻴن دﻳوال‪ ،‬لوى صنف‪* ،‬کلﻲ گﻼن‪.‬‬ ‫_ په دې ﻻندې متلونو ک‪ 3‬دې صفت او موصوف په ن‪+‬ه او بﻴا دې په خپلو کتابچو ک‪3‬‬ ‫ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫تر نادان دوست 'خه هو*ﻴار د*من *ه دى‪.‬‬ ‫کوږ بار تر منزله نه رس‪85‬ي‪.‬‬ ‫له تندو اوبو مه و‪4‬رﻳ‪8‬ه‪ ،‬له م‪7‬و اوبو وو‪4‬رﻳ‪8‬ه!‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ستاﻳنه‬ ‫صفت‬ ‫ستاﻳل شوی‪ ،‬ستاﻳلی‬ ‫موصوف‬ ‫ﻳادونه‪ :‬موصوف هغ‪ 3‬کلم‪ 3‬ته واﻳﻲ چ‪ 3‬صفت د هغه لپاره راغلﻰ وي‪ ،‬لکه‪ :‬تورې‬ ‫'پل‪ 9‬چ‪ 3‬تور ﻳ‪ 3‬صفت او 'پل‪ 9‬ﻳ‪ 3‬موصوف دى‪.‬‬ ‫په اشاري صفت ک‪ 3‬دغه نژدې‪ ،‬هغه لرې او هوغه ډ‪4‬ره لرې اشاره ده‪.‬‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په خپله خو*ه (صفت او موصوف) 'و نوي مثالونه په خپلو کتابچو‬ ‫ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٤٦‬‬

‫'ﻠﻮر وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻗﻴﻤتﻲ ډبرې‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د قﻴمتی ډبرو په ارز*ت پوه‪5‬دل او د هغو د ساتن‪ 3‬د‬ ‫روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو داس‪ 3‬رنگه ډبرې لﻴدلﻲ چ‪ 3‬له عادي ډبرو 'خه توپﻴر ولري؟‬ ‫زمﻮږ چاپ‪5‬رﻳال له طبﻴعﻲ مﻮادو 'خه ډک دى‪$ .‬ﻴن‪ 3‬ډبرې ﻳ‪ 3‬له هغﻮ‬ ‫مﻮادو 'خه دي چ‪ 3‬په غرونﻮ او درو ک‪ 3‬په ب‪5‬ﻼ ب‪5‬لﻮ ډولﻮنﻮ پﻴداک‪85‬ي‪.‬‬ ‫د دغﻮ ډبرو طبﻴعﻲ رنگﻮنه ډ‪4‬ر *کلﻲ او په زړه پﻮرې دي‪$ .‬ﻴن‪$ 3‬ﻼ‬ ‫لرونک‪$،3‬ﻴن‪ 3‬ﻳ‪ 3‬نﻴمه ‪$‬ﻼ لرونک‪ 3‬او‪$‬ﻴن‪ 3‬نﻮرې ﻳ‪ 3‬ب‪$ 3‬ﻼ دي‪.‬‬ ‫‪$‬ﻼ لرونک‪ 3‬ډبرې په طبﻴعﻲ تﻮگه *کل‪ ،3‬ارز*تمن‪ 3‬او په زړه پﻮرې‬ ‫رنگﻮنه او شکلﻮنه لري چ‪ 3‬له دغﻮ ډبرو 'خه د غمﻴﻮ په تﻮگه په گا‪1‬ﻮ‬ ‫(ز‪4‬ﻮراتﻮ) ک‪ 3‬کار اخﻴستل ک‪85‬ي‪ ،‬لکه‪ :‬ﻳاقﻮت‪ ،‬زمرد‪ ،‬ﻻجﻮرد‪ ،‬عقﻴق‪،‬‬ ‫الماس او نﻮر‪.‬‬ ‫ﻳاقﻮت ‪$‬ﻼ لرونک‪ 3‬ډبره ده چ‪ 3‬ډ‪4‬ر صفا سﻮر رنگ لري‪ .‬زمرد په *کلﻲ‬ ‫شنه رنگ پﻴدا ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫عقﻴق هم تﻮر‪ ،‬سپﻴن‪ ،‬ژ‪ 74‬او نﻮر رنگﻮنه لري‪ .‬الماس تر !ﻮلﻮ ډبرو د لﻮړې‬

‫‪٤٧‬‬

‫بﻴ‪ 3‬لرونکی دى چ‪$ 3‬ﻼ لرونکی سپﻴن رو*انه رنگ لري او ډ‪4‬ر ل‪ 8‬پﻴدا‬ ‫ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫په دې ترتﻴب تر ‪ ٣٥‬ډوله زﻳات‪ 3‬مختلف‪ 3‬قﻴمتﻲ ډبرې زمﻮږ د گران ه‪5‬ﻮاد‬ ‫په طبﻴعت ک‪ 3‬مﻮجﻮدې دي چ‪ 3‬د بدخشان‪ ،‬پروان‪ ،‬کندهار‪ ،‬نﻮرستان‪،‬‬ ‫کابل‪ ،‬مﻴدان‪ ،‬او د نﻮرو مرکزي سﻴمﻮ له غرونﻮ 'خه ﻻس ته را‪$‬ﻲ‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_زده کوونکﻲ دې په وار سره متن ولولﻲ او په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او ﻻندې لغتونه دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬‫کا‪1‬ﻲ‪ ،‬ډبره‪ ،‬غمﻲ‪ ،‬الماس‪ ،‬زمرد‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره !ولگﻴوالو ته وواﻳﻲ چ‪ 3‬له ‪$‬ﻼ لرونکو ډبرو 'خه په کومو‬‫برخو ک‪ 3‬کار اخﻴستل ک‪85‬ي؟‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د صفت کلم‪ 3‬دې په متن ک‪3‬‬‫پﻴدا بﻴا دې پرتخت‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ډبره‬ ‫گا‪31‬‬

‫تﻴ‪8‬ه‬ ‫زﻳورات‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په دې هکله چ‪ :3‬موږ د ه‪5‬واد د قﻴمتﻲ ډبرو او نورو شتمنﻴو د ساتن‪ 3‬په‬ ‫برخه ک‪' 3‬ه مسوولﻴت لرو؟ 'و کر*‪ 3‬په خـپلو کـتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٤٨‬‬

‫پﻨ‪%‬ﻪ وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫کﻤپﻴﻮ!ر‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د کمپﻴو!ر د مهارتونو د زده ک‪7‬ې د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو د کمپﻴو!ر نوم اور‪4‬دلﻰ او د هغه په هکله 'ه وﻳﻼى شئ؟‬ ‫کمپﻴﻮ!ر هغه ماشﻴن دى چ‪ 3‬د انسانانﻮ ب‪ 3‬شم‪5‬ره ستﻮنزې ﻳ‪ 3‬حل ک‪7‬ي دي‪.‬‬ ‫د لﻮم‪7‬ي ‪$‬ل لپاره په ‪ ١٩٤٢‬م کال د امـــرﻳـــکاﻳﻲ (اﻻ تا سﻮټ برى) په وسﻴله‬ ‫اختراع شﻮ او له هغه وخت 'خه ﻳ‪ 3‬را وروسته ډ‪4‬ره پراختﻴا مﻮندل‪ 3‬ده‪.‬‬ ‫کمپﻴﻮ!ر له 'لﻮرو اساسﻲ برخﻮ 'خه جﻮړ شﻮى دى‪.‬‬ ‫لﻮم‪7‬ۍ برخه ﻳ‪ 3‬سکرﻳن ﻳا مانﻴتﻮر نﻮم‪85‬ي چ‪ 3‬په دې صفح‪ 3‬ک‪ 3‬د‬ ‫کمپﻴﻮ!ر پروگرامﻮنه لﻴدل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫دوﻳمه برخه ( پﻲ‪ ،‬سﻲ‪ ،‬ﻳﻮ) ده چ‪ 3‬د کمپﻴﻮ!ر اساسﻲ برخه گ‪2‬ل ک‪85‬ي‬ ‫او د کمپﻴﻮ!ر حافظه ده‪.‬‬ ‫در‪4‬مه برخه ﻳ‪ 3‬د کﻴبﻮرډ برخه ده چ‪ 3‬د کمان‪6‬ونﻮ تﻮري او نﻮرې ب"ن‪3‬‬ ‫په دې برخ‪ 3‬پﻮرې اړه لري‪.‬‬

‫‪٤٩‬‬

‫'لﻮرمه برخه ﻳ‪ 3‬د مﻮس (‪ )Mouse‬په نامه ﻳاد‪84‬ي چ‪ 3‬کمان‪6‬ونه د هغه‬ ‫په وسﻴله کارول ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫کمپﻴﻮ!ر !ﻮل معلﻮمات په خپله حافظه ک‪ 3‬ساتﻲ که 'ﻮک هر وخت‬ ‫وغﻮاړي له هغه 'خه کار اخﻴستﻼى شﻲ او هم کﻮﻻى شﻲ چ‪ 3‬معلﻮماتﻮ‬ ‫ته بدلﻮن ورک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫_ زده کوونکﻲ دې په وار سره متن ولولﻲ او په هغه دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫_ زده کوونکﻲ دې وه(ول شﻲ چ‪ 3‬په سﻴال‪ 9‬سره د کمپﻴو!ر هره برخه له ﻳو بل 'خه‬ ‫وپو*تﻲ‪:‬‬ ‫_ دوه دوه زده کوونکﻲ دې په خپلو من‪%‬و ک‪ 3‬متن ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ او بﻴا دې اصﻼح‬ ‫ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د کمپﻴو!ر د مهارتونو په هکله‬‫چ‪' 3‬ومره پوه‪85‬ي خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ستونزې‬ ‫بدلون‬

‫ک‪7‬اوونه او مشکﻼت‬ ‫تغﻴﻴر‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په اوسنﻲ عصر ک‪ 3‬د کمپﻴو!ر د ارز*ت او اړتﻴا په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو‬ ‫کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٥٠‬‬

‫شپ‪ 8‬وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫ضﻤﻴروﻧﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د ضمﻴرونو پ‪5‬ژندل او د هغو سمه کارونه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو کله د ضمﻴر کلمه اور‪4‬دل‪ 3‬او د هغه په هکله 'ه وﻳﻼی شئ؟‬ ‫ضمﻴرونه هغه خپلﻮاک‪ 3‬کلم‪ 3‬دي چ‪ 3‬د نﻮم پر‪$‬اى را‪$‬ﻲ‪ ،‬لکه‪ :‬زه‪،‬‬ ‫مﻮږ‪ ،‬ته‪ ،‬تاس‪ ،3‬دى‪ ،‬دا‪ ،‬دوى‪ ،‬هغه ‪ ،‬دغه‪ ،‬هغﻮى‪.‬‬ ‫د ضمﻴرونﻮ مهم ډولﻮنه په ﻻندې ډول دي‪:‬‬ ‫شخصﻲ ضمﻴرونه‪:‬‬ ‫هغه ضمﻴرونه دي چ‪ 3‬د ﻳﻮه شخص ﻳا وگ‪7‬ي لپاره راشﻲ‪ ،‬لکه‪:‬‬ ‫مﻮږ‬ ‫ما‬ ‫زه‬ ‫د متکلم لپاره‪:‬‬ ‫تاس‪3‬‬ ‫تا‬ ‫د مخاطب لپاره‪ :‬ته‬ ‫دوى‬ ‫دا‬ ‫دى‬ ‫دغائب لپاره‪:‬‬ ‫مثالﻮنه‪ :‬زه راغلم‪ .‬دوى راغلل‪ .‬ما کتاب واخﻴست‪.‬‬ ‫اشاري ضمﻴرونه‪:‬‬ ‫هغه ضمﻴرونه دي چ‪ 3‬شخص ﻳا شﻲ ته د اشارې لپاره راشﻲ‪ ،‬لکه‪ :‬دغه‬ ‫واﻳﻲ‪ .‬هغه راغﻰ‪ .‬دا زما ملگرى دى‪.‬‬

‫‪٥١‬‬

‫اشاري ضمﻴرونه عمﻮماً د نژدې لپاره (دغه)‪ ،‬د ل‪5‬رې لپاره (هغه) او ډ‪4‬ر‬ ‫ل‪5‬رې لپاره (هﻮغه) را‪$‬ﻲ‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې د ضمﻴرونو په هکله له ﻳو بل سره خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫زده کوونکﻲ دې په دې ﻻندې جملو ک‪ 3‬د ضمﻴر ډولونه و*ﻴﻲ او هغه دې په خپلو‬ ‫کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫دا زما استاد دى‪.‬‬ ‫دوى !ول !ولگﻲ ته را غلل‪.‬‬ ‫ورور م‪ 3‬له بهر 'خه را ورس‪5‬د‪.‬‬ ‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬ﻳو تن دې د شخصﻲ ضمﻴرونو‬‫مثالونه پر تخت‪ 3‬ولﻴکﻲ او بل دې د هغو په توپﻴر خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪' ،‬و جمل‪ 3‬دې په خپله خو*ه‬‫وواﻳﻲ او په هغو ک‪ 3‬دې ضمﻴرونه و*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫وگ‪7‬ي‬ ‫مخاطب‬ ‫متکلم‬ ‫غائب‬

‫خلک‬ ‫اورﻳدونکﻰ‬ ‫وﻳونکﻰ‬ ‫چ‪ 3‬حاضر نه وي (درﻳم س‪7‬ى)‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې په نوو مثالونو ک‪ 3‬ضمﻴرونه و*ﻴﻲ او په کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٥٢‬‬

‫اووه وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻟﻨ‪6‬ۍ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د لن‪6‬ﻳو پ‪5‬ژندل او د هغو په مفهوم او ازر*ت پوه‪5‬دل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو وﻳﻼى شئ چ‪ 3‬لن‪6‬ۍ به 'ه ډول اشعار وي؟‬ ‫لن‪6‬ۍ هغـــه ولسﻲ او ملﻲ شعرونه دي چ‪ 3‬شاعــــران ﻳ‪ 3‬معلﻮم نه دي‪.‬‬ ‫د هر حساس پ‪+‬تانه او پ‪+‬تن‪ 3‬د زړه غ‪ 8‬او د احساساتﻮ هنداره بلل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫دا ملﻲ اشعار ﻳﻮازې د پ‪+‬تﻮ ژب‪ 3‬د ادبﻲ مﻴراث ستره پانگه ده چ‪ 3‬په نﻮرو‬ ‫ژبﻮ ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬سارى نه لﻴدل ک‪85‬ي‪ .‬لن‪6‬ۍ ډ‪4‬ر ډولﻮنه لري‪ ،‬لکه‪ :‬د ه‪5‬ﻮاد‬ ‫پالن‪! ،3‬ﻮلنﻴزې‪ ،‬اخﻼقﻲ‪ ،‬عشقﻲ او نﻮرې‪.‬‬ ‫له نﻮرو اشعارو 'خه د لن‪6‬ﻳﻮ تﻮپﻴر دا دى چ‪ 3‬وﻳﻮنکﻲ ﻳ‪ 3‬معلﻮم نه‬ ‫دي‪ .‬تر وﻳلﻮ وروسته د خلکﻮ مال گر‪$‬ﻲ او ولسﻮنه ﻳ‪ 3‬نسل په نسل ﻳﻮ بل‬ ‫ته ل‪85‬دوي‪.‬‬ ‫دا شعرونه 'ﻮمره چ‪ 3‬ساده او سﻮچه دي‪ ،‬هغﻮمره د نﻮرو ژبﻮ له اغ‪5‬زو‬ ‫'خه هم پاک ساتل شﻮي‪ .‬لن‪6‬ۍ ‪$‬انته س‪5‬ﻼبﻲ سﻴستم لري چ‪ 3‬لﻮم‪7‬ۍ‬ ‫برخه ﻳ‪ 3‬لن‪6‬ه (‪' )٩‬پ‪ 3‬او دوﻳمه برخه ﻳ‪ 3‬اوږده (‪' )١٣‬پ‪( 3‬س‪5‬ﻼبه) ده‪.‬‬ ‫د دغﻮ اشعارو بله ‪$‬انگ‪7‬تﻴا دا ده چ‪ 3‬زﻳاتره د *‪%‬ﻮ له خﻮا نر‪4‬نه وو ته‬ ‫وﻳل شﻮي‪ ،‬نﻮ ‪$‬که اغ‪5‬زمن او د نازکﻮ احساساتﻮ لرونکﻲ دي‪.‬‬

‫‪٥٣‬‬

‫لکه ﻻندې لن‪6‬ۍ‪:‬‬ ‫پـــــه وطـــــن نـــﻴـمـــــــــه ډوډۍ *ـــــــــــه ده‬ ‫نـه پـــه پـردي وطـن کـــ‪ 3‬غـﻮ*ـ‪ 3‬پـلــﻮونـــــــه‬ ‫‪$‬ــــــــﻮانانـــــﻮ خپــــــل وطـــــن تـــــه راشـــــــــــئ‬ ‫که خلک ډ‪4‬ر دي پرې ودان دي خپل کﻮرونه‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره متن ولولﻲ او د هغه په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د لن‪6‬ﻳو د مهمو ‪$‬انگ‪7‬تﻴاوو په هکله دې‬‫خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې ﻻندې لغتونه په جملو ک‪ 3‬وکاروي او بﻴا دې په خپلو کتابچو ک‪3‬‬‫ولﻴکﻲ‪ .‬هنداره‪ ،‬لن‪6‬ۍ‪' ،‬په‪$ ،‬انگ‪7‬تﻴا‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ په مخک‪$ 3‬ﻴن‪ 3‬لن‪6‬ۍ چ‪ 3‬د دوی زده وي وواﻳﻲ او په‬‫مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫هنداره‬ ‫'پ‪3‬‬ ‫‪$‬انگ‪7‬تﻴا‬ ‫ساری‬ ‫ل‪85‬د‬ ‫اغ‪5‬ز‬ ‫پانگه‬

‫أﻳﻴنه‬ ‫س‪5‬ﻼب‪ ،‬هﻴجا‬ ‫خصوصﻴت‬ ‫مثل‬ ‫کوچ‪ ،‬انتقال‬ ‫تاثﻴر‬ ‫ذخﻴره‪ ،‬شتمنﻲ‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کـــوونـــکـﻲ دې د کورن‪ 9‬په مرسته 'و لن‪6‬ۍ چ‪ 3‬په مفهوم ﻳ‪ 3‬وپوه‪85‬ي په خپلو‬ ‫کتابچو ک‪ 3‬ولﻴـکـــﻲ‪.‬‬

‫‪٥٤‬‬

‫اتﻪ وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫آﻳﻮډﻳﻦ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او د اﻳوډﻳن په روغتﻴاﻳﻲ ارز*ت پوه‪5‬دل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر زموږ په سﻼمت‪ 9‬ک‪ 3‬أﻳوډﻳن 'ه ارز*ت لري؟‬

‫منرالﻮنه د انسان د بدن لپاره ډ‪4‬ر گ"ﻮر او اړﻳن دي چ‪ 3‬آﻳﻮډﻳن هم ﻳﻮ له‬ ‫دغﻮ منرالﻮنه 'خه دى‪ .‬ډ‪4‬ر خلک ﻳ‪ 3‬د غذاﻳﻲ مﻮادو او اوبﻮ له ﻻرې تر‬ ‫ﻻسه کﻮي‪ .‬په هغﻮ سﻴمﻮ ک‪ 3‬چ‪ 3‬له سمندر 'خه لرې وي او د ماهﻲ غﻮ*ه‬ ‫په آسان‪ 9‬سره نه پﻴدا ک‪85‬ي‪ ،‬خلک ﻳ‪ 3‬د آﻳﻮډﻳن په کم‪+‬ت اخته وي‪.‬‬ ‫'رنگه چ‪ 3‬آﻳﻮډﻳن د انسان په بدنﻲ ودې او د دماغ د حجرو په جﻮړولﻮ‬ ‫ک‪ 3‬ډ‪4‬ره اغ‪5‬زه لري‪ ،‬نﻮ که د ماشﻮم په بدن ک‪ 3‬آﻳﻮډﻳن ل‪ 8‬وي‪ ،‬ماشﻮم له‬ ‫دماغﻲ کمزورتﻴا سره مخ ک‪85‬ي‪ .‬او د بدن !ﻮل غ‪7‬ي ﻳ‪ 3‬په سم ډول وده‬ ‫نشﻲ کﻮﻻی‪ .‬په لﻮﻳانﻮ ک‪ 3‬د آﻳﻮډﻳن د ل‪8‬والﻲ له کبله د غاړې مـخـکن‪9‬‬ ‫برخه (غُ ده) چ‪ 3‬تاﻳراﻳد نـــﻮمـ‪5‬ـ‪8‬ي لﻮﻳ‪85‬ي او په جاغﻮر بدل‪85‬ي‪.‬‬ ‫د هغﻮ خلکﻮ په بدن ک‪ 3‬چ‪ 3‬آﻳﻮډﻳن کم وي باﻳد په خﻮړو ک‪ 3‬آﻳﻮډﻳن‬ ‫لرونک‪ 3‬مــالگه وکاروي‪.‬‬ ‫د کبانﻮ غﻮ*‪ 3‬او نﻮر هغه خﻮاړه دې وخﻮري چ‪ 3‬آﻳﻮډﻳن ولري‪ .‬همدا‬ ‫راز د آﻳﻮډﻳن لرونکﻮ درملﻮ خﻮړل هم په بدن ک‪ 3‬د آﻳﻮډﻳن کم‪+‬ت له‬ ‫من‪%‬ه وړي‪.‬‬

‫‪٥٥‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ ﻳو ﻳو زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او په هغه دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په بدن ک‪ 3‬د أﻳوډﻳن د کم‪+‬ت‬‫په هکله دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې دوه دوه تنه د متن جمل‪ 3‬ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ او بﻴا دې اصﻼح ک‪7‬ي‪.‬‬‫ـ زده کوونکﻲ دې د متن لغتونه له ﻳو بل 'خه وپو*تﻲ او جمل‪ 3‬دې ورته جوړې ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ـ زده کوونکﻲ دې په خپلو ډلو ک‪ 3‬د أﻳوډﻳن د روغتﻴاﻳﻲ ارز*ت په هکله 'و کر*‪3‬‬ ‫ولﻴکﻲ او بﻴا دې له هرې ډل‪' 3‬خه ﻳو تن هغه نورو ته ولولﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫کم‪+‬ت‬ ‫وده‬ ‫غ‪7‬ي‬ ‫درمل‬

‫کموالﻰ‬ ‫لوﻳ‪5‬دل‪ ،‬نمو‬ ‫عضل‪3‬‬ ‫دوا‪ ،‬دارو‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کــوونـــکــﻲ دې په دې هکله چ‪ 3‬د أﻳوډﻳن کم‪+‬ت په لوﻳانو او ماشومانو ک‪ 3‬کومه‬ ‫ستونزه رامن‪ #‬ته کوي لن‪ 6‬معلومات پـــه خـپلو کـتـابـچـو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٥٦‬‬

‫ﻧﻬﻪ وﻳشتﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻋدد‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د عدد پ‪5‬ژندل او د هغه سمه کارونه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو کله د عدد کلمه اور‪4‬دل‪ 3‬ده‪ ،‬عدد 'ه ته واﻳﻲ؟‬ ‫ﻋــــدد‪ :‬هــغـه خـپلــﻮاکـه کلمـه ده چ‪ 3‬د (نـﻮمـﻮنـﻮ) شﻴانـﻮ او اشخاصﻮ‬ ‫شم‪5‬ر را*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫همدارنگه د شﻴانﻮ او اشخاصﻮ درجه او مرتبه ﻳا مقام هم 'رگندوﻻى‬ ‫شﻲ‪ .‬کﻮم شﻰ چ‪ 3‬د عدد په وسﻴله شم‪5‬رل ک‪85‬ي معدود بلل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫د ﻣثال پـﻪ ډول‪ :‬دوه سترگــ‪ ،3‬درې کـتـابــﻮنــه‪ ،‬شـــل زده کـــﻮونــکـــﻲ‪،‬‬ ‫'لﻮر ه‪5‬ﻮادونه‪.‬‬ ‫په دغﻮ مثالﻮنﻮ ک‪( 3‬دوه‪ ،‬درې‪ ،‬شل‪' ،‬لﻮر) عـددونه او (سترگ‪ ،3‬کتـابـﻮنه‪،‬‬ ‫زده کﻮونکﻲ او ه‪5‬ﻮادونه) معدود بلل ک‪85‬ي‪.‬‬

‫د ﻋــدد ډوﻟـــﻮﻧﻪ‪:‬‬ ‫اصﻠﻲ ﻋددوﻧﻪ‪ :‬چــ‪ 3‬ﻳــﻮازې شم‪5‬ر او کـمﻴت و*ﻴﻲ‪ ،‬لـــکــه‪ :‬دوه‪ ،‬درې‪،‬‬ ‫شــل اونﻮر‪.‬‬ ‫ر تبﻲ ﻋــددوﻧﻪ‪ :‬چـ‪ 3‬د مـعـدود درجــــه او مرتــــبــه 'ـرگـنده کـــ‪7‬ي‪ .‬لـکـه‪:‬‬ ‫در‪4‬م س‪7‬ی‪ ،‬شلم پﻮړ‪ ،‬درﻳمه درجه اونﻮر‪.....‬‬

‫‪٥٧‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ‪ ،‬د عدد او معدود لپاره دې ډول ډول مثالونه و*ﻴﻲ‪.‬‬‫ زده کوونک‪ 3‬دې ﻻندې جمل‪ 3‬ولولﻲ او په هغو ک‪ 3‬دې عدد او معدود و*ﻴﻲ‪.‬‬‫خوشحال خان ﻳو نامتو شاعر دى چ‪! ٢٥٠ 3‬وکه کتابونه ﻳ‪ 3‬لﻴکلﻲ دي‪.‬‬ ‫د ‪$‬مک‪ 3‬درې برخ‪ 3‬اوبه او ﻳوه برخه ﻳ‪ 3‬وچه ده‪.‬‬ ‫هو*ﻴاره مرغ‪ 9‬په دوو لومو ک‪ 3‬ن‪+‬لﻲ‪.‬‬ ‫د شپ‪8‬م !ولگﻲ درسونه په زړه پورې دي‪.‬‬ ‫ زده کوونکی دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او ﻻندې لغتونه دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬‫شم‪5‬ر ‪ -‬معدود ‪ -‬کمﻴت ‪ -‬وصفﻲ‬ ‫ 'و تنه زده کوونکﻲ دې د اصلﻲ او رتبﻲ عددونو مثالونه وواﻳﻲ او په توپﻴر دې خبرې‬‫وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د !ولگﻲ شﻴان دې د عدد او معدود په شکل‬‫وواﻳﻲ‪ ،‬لکه‪ :‬ﻳوه تخته‪ ،‬درې ک‪7‬ک‪... 9‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫شم‪5‬ر‬ ‫کمﻴت‬ ‫معدود‬

‫حساب‪ ،‬اندازه‬ ‫اندازه‬ ‫شم‪5‬ر ل شوى شﻰ‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې عدد او معدود تعرﻳف او په نوو مثالونو ک‪ 3‬دې و*ﻴﻲ‪ ،‬بﻴا دې په خپلو‬ ‫کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٥٨‬‬

‫د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻣ‪5‬رﻣﻦ زﻳﻨبﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او د مشهورې شاعرې م‪5‬رمن زﻳنب‪ 3‬پ‪5‬ژند گلوي‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو له پ‪+‬تنو م‪5‬رمنو 'خه کومه ﻳوه پ‪5‬ژنئ؟‬ ‫زمﻮږ ه‪5‬ﻮاد افغانستان ډ‪4‬رې نﻮمﻴال‪ 9‬م‪5‬رمن‪ 3‬لري چ‪ 3‬په پﻮه‪ ،3‬م‪75‬ان‪3‬‬ ‫او کارنامﻮ ﻳ‪ 3‬تل وﻳاړو‪ .‬له دغﻮ نامتﻮ م‪5‬رمنﻮ 'خه ﻳﻮه هم د ستر ملﻲ مشر‬ ‫مﻴروﻳس نﻴکه لﻮر م‪5‬رمن زﻳنبه ده‪ .‬م‪5‬رمن زﻳنب‪ 3‬د ‪ ١١٤٢‬هـ‪ .‬ق کلﻮنﻮ په‬ ‫شاوخﻮا ک‪ 3‬ژوند کاوه‪.‬‬ ‫م‪5‬رمن زﻳنب‪ 3‬د خپل وخت دﻳنﻲ‪ ،‬ادبﻲ کتابﻮنه او د شاعرانﻮ دﻳﻮانﻮنه‬ ‫لﻮستلﻲ و‪ .‬م‪5‬رمن زﻳنبه ﻳﻮه فاضله م‪5‬رمن او له پﻴاوړو *‪%‬ﻴنه شاعرانﻮ 'خه‬ ‫شم‪5‬رل ک‪85‬ي‪ ،‬دې م‪5‬رمن‪ 3‬ډ‪4‬رو نجﻮنﻮ او *‪%‬ﻮ ته دﻳنﻲ زده ک‪7‬ې ورک‪7‬ي‬ ‫او لﻴک لﻮست ﻳ‪ 3‬ور زده ک‪7‬ى و‪.‬‬ ‫دا هﻮ*ﻴاره م‪5‬رمن د ژوند په ﻻرو چارو ډ‪4‬ره *ه پﻮه‪5‬ده‪ ،‬تر دې چ‪3‬‬ ‫ورور ﻳ‪ 3‬شاه حسﻴن هﻮتک د سلطنت په چارو ک‪ 3‬له دې 'خه مشﻮرې‬ ‫اخ‪5‬ستل‪.3‬‬ ‫د م‪5‬رمن زﻳنب‪ 3‬د شعر ﻳﻮه نمﻮنه چ‪ 3‬دخپل ورور شاه محمﻮد هﻮتکﻲ په‬

‫‪٥٩‬‬

‫وﻳر ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬وﻳل‪ 3‬او په پ"ه خزانه ک‪ 3‬ذکر شﻮې دا ده‪:‬‬ ‫ږغ شــــﻮ چــ‪ 3‬ورور تـــ‪5‬ر لـه دنـــﻴـا ســـــــﻮنــا‬ ‫کــــنـــدهــــار واړه پـــه ژړا ســــﻮنـــــا‬ ‫زړه مـ‪ 3‬پــــه وﻳــر کــ‪ 3‬مــبتــﻼ ســﻮنـــا‬ ‫چـ‪ 3‬شـــاه محـمﻮد لـه مــا جـدا ســــﻮنــا‬ ‫هــﻮتـــک غـــمــجـن پــه دې مــاتـــم دى نـا‬ ‫د پــاچـا هـ‪ 9‬تـــاج مــﻮ بـــرهم دى نــا‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې متن په خپلو من‪%‬و ک‪ 3‬ولولﻲ او د هغه په مطلب دې مشوره وک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې دوه دوه تنه په خپلو من‪%‬و ک‪ 3‬متن ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د م‪5‬رمن زﻳنب‪ 3‬د شخصﻴت په اړه‬‫دې ﻳوه ﻳوه جمله جوړه او پر تخت‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په خپله خو*ه د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د کوم‪ 3‬بل‪ 3‬نومﻴال‪ 9‬م‪5‬رمن‪3‬‬‫په اړه دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫پﻴاوړى‬ ‫کارنام‪3‬‬ ‫وﻳر‬ ‫دﻳوانونه‬

‫غ‪+‬تلﻰ‬ ‫ډ‪4‬ر عالﻲ کارونه‬ ‫غم‪ ،‬ماتم‬ ‫د دﻳوان جمع دی‪ ،‬د ﻳو شاعر د اشعارو مجموعه‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې د م‪5‬رمن زﻳنب‪ 3‬د پوه‪ 3‬او شخصﻴت په هکله لن‪6‬ه مقاله په خپلو کتابچو‬ ‫ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٦٠‬‬

‫ﻳﻮ د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫د پﻨسﻞ اختراع‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د لوم‪7‬ي ‪$‬ل لپاره د پنسل د جوړ‪4‬دو په هکله پوه‪5‬دل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨ‪:3‬‬ ‫أﻳا تاسو پوه‪85‬ئ چ‪ 3‬پنسل به 'ه ډول جوړ شوى وي؟‬ ‫تاسو فکر کوﻻی شئ چ‪ 3‬پنسل به لوم‪7‬ى 'ه ډول و؟‬ ‫په ډ‪4‬رو پخﻮا زمانﻮ په انگلستان ک‪ 3‬د سکرو په شان ﻳﻮ شﻰ کشف شﻮ‬ ‫چ‪ 3‬گرافﻴت نﻮم‪5‬ده‪.‬خلکﻮ د رسم په ک‪+‬لﻮ ک‪ 3‬ترې کار اخﻴسته‪ ،‬خﻮ‬ ‫ستﻮنزه دا وه چ‪ 3‬دې گرافﻴت ﻳا سکرو به ﻻسﻮنه تﻮرول‪ ،‬نﻮ وپتﻴل شﻮه‬ ‫چ‪ 3‬دا ستﻮنزه هﻮاره او کار آسان ک‪7‬ي‪ .‬همدا و چ‪ 3‬گرافﻴت ﻳ‪ 3‬د دوو‬ ‫لــــرگﻴﻮ پـــه مــنــ‪ #‬ک‪ 3‬د تار په واسطه وتاړه‪ .‬دا کار هم ستﻮنزمن و‪$ ،‬که‬ ‫چ‪ 3‬دا لرگﻲ باﻳد 'ﻮ ‪$‬ل‪ 3‬خﻼص او ت‪7‬ل شﻮي واى‪.‬‬ ‫د کلﻮنﻮ په ت‪5‬ر‪4‬دو سره خلکﻮ ته نﻮي‪ ،‬نﻮي فکرونه پﻴدا شﻮل‪ .‬په پاﻳله‬ ‫ک‪ 3‬دې مفکﻮرې ته ورس‪5‬دل‪:‬‬ ‫لرگﻲ په طبﻴعت ک‪ 3‬ډ‪4‬ر او ارزانه پﻴدا ک‪85‬ي‪ .‬گرافﻴت دې د لرگﻴﻮ په‬ ‫من‪ #‬ک‪ 3‬ک‪+5‬ﻮدل شﻲ چ‪ 3‬د پنسل سر په آسان‪ 9‬سره ت‪5‬ره او د لﻴکلﻮ کار‬ ‫ترې واخﻴستل شﻲ‪.‬‬ ‫په دې ډول د پنسل قلم چ‪ 3‬تاس‪ 3‬کار ترې اخلئ‪ ،‬ورو‪ ،‬ورو په اوسن‪9‬‬ ‫ب‪2‬ه من‪ #‬ته راغﻰ‪.‬‬

‫‪٦١‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او په مطلب دې له ﻳو بل سره مشوره وک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په چوکاټ ک‪ 3‬اړوندې کلم‪ 3‬په ن‪+‬ه او په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې د ﻳوې‬‫کر*‪ 3‬په مرسته و*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫نومونه‬

‫ت‪5‬ره‪ ،‬ستونزمن‬

‫صفتونه‬

‫تاس‪ ،3‬دغه‬

‫عدد او معدود‬

‫گرافﻴت‪ ،‬انگلستان‬

‫ضمﻴرونه‬

‫لوم‪7‬ى ‪ ،‬دوه لرگﻲ‬

‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د لوست لغتونه د تخت‪ 3‬پر مخ په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د پنسل د من‪ #‬ته راتلو بهﻴر دې په خپله ژبه‬‫وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫گرافﻴت‬

‫د سکرو په شان مواد‬

‫'و ‪$‬ل‪3‬‬ ‫ب‪2‬ه‬ ‫پتﻴل‬

‫'و واره‬ ‫شکل‬ ‫تصمﻴم نﻴول‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د پنسل د من‪ #‬ته راتلو مطلب په لن‪6‬ه توگه په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٦٢‬‬

‫دوه د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻋبداﻟرووف بﻴﻨﻮا‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل او د عبدالرووف بﻴنوا د ادبﻲ شخصﻴت پﻴژندل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاس‪ 3‬د عبدالرووف ب‪5‬نوا په هکله 'ه وﻳﻼی شئ؟‬ ‫عبدالرووف ب‪5‬نﻮا د عبداهلل زوی په ‪ ١٢٩٢‬هـ‪ .‬کال‪ ،‬په کندهار ک‪3‬‬ ‫ز‪484‬دلی‪ ،‬د خپل وخت مروجه علﻮم ﻳ‪ 3‬پای ته رسﻮلﻲ و‪ .‬د پ‪+‬تﻮ ژب‪3‬‬ ‫پ‪5‬ژندل شﻮی '‪75‬ونکی‪ ،‬نامتﻮ لﻴکﻮال او پﻮخ شاعر و‪ .‬ب‪5‬نﻮا سرب‪5‬ره له پ‪+‬تﻮ‬ ‫په دري‪ ،‬عربﻲ‪ ،‬اردو‪ ،‬انگرﻳزي او روسﻲ ژبﻮ هم *ه پﻮه‪5‬ده‪.‬‬ ‫بﻴنﻮا د خپل ژوند په اوږدو ک‪ 3‬ډ‪4‬رې سترې دندې په برﻳالﻴتﻮب سره سرته‬ ‫رسﻮلﻲ دي‪ .‬پر نﻮرو دندو سرب‪5‬ره د اطﻼعاتﻮ د وزﻳر په تﻮگه ﻳ‪ 3‬هم دنده‬ ‫ترسره ک‪7‬ې ده‪.‬‬ ‫بﻴنﻮا د پ‪+‬تﻮ ژب‪ 3‬او ادب د ودې او پراختﻴا په ډگر ک‪ 3‬ستر گامﻮنه اخﻴستﻲ‬ ‫دي‪ ،‬نﻮمﻮړي له علمﻲ او ادبﻲ خدمتﻮنﻮ 'خه وروسته په ‪ ١٣٦٣‬هـ‪ .‬کال‬ ‫له ن‪7‬ۍ 'خه سترگ‪ 3‬پت‪ 3‬ک‪7‬ي دي‪.‬‬ ‫ب‪5‬نﻮا د پ‪+‬تﻮ ژب‪ 3‬او ادبﻴاتﻮ ډ‪4‬ر کتابﻮنه لﻴکلﻲ چ‪$ 3‬ﻴن‪ 3‬ﻳ‪ 3‬دا دي‪:‬‬ ‫مﻴروﻳس نﻴکه‪ ،‬پ‪+‬تن‪ 3‬مﻴرمن‪ ،3‬ادبﻲ فنﻮن‪ ،‬خﻮشحال خان خ"ک 'ه‬

‫‪٦٣‬‬

‫واﻳﻲ؟‪ ،‬اوسنﻲ لﻴکﻮال په درې جلدو ک‪ ،3‬و‪ )4‬زلمﻴان‪ ،‬د افغانستان‬ ‫نﻮمﻴالﻲ او نﻮر ‪.‬‬ ‫زه عاجز به نفس هﻮا کﻮم ترکﻮمـه‬

‫خﻮرم سﻮړسک خﻴال د حلﻮا کﻮم تر کﻮمه‬

‫له خﻮارۍ او غرﻳب‪ 9‬نه م‪ 3‬عار نشته‬

‫زه احتﻴاج به د بل چـــا کﻮم تر کــــﻮمـــه‬

‫چ‪ 3‬په خپله م‪75‬ه نه ﻳم په دنﻴا ک‪3‬‬

‫نﻮ به فخـــــــــر په بابا کــــــــﻮم تر کـــــــﻮمه‬

‫چ‪ 3‬د نن کار و سباو ته معطل ک‪7‬م‬

‫اعتبـــــــــار به په سبــــــــا کــــــﻮم تر کــــﻮمه‬

‫ب‪ 3‬زحمته راحت کله »ب‪5‬نﻮا« شتــه‬

‫نﻮ خـــــــﻼف له دې وﻳنــــــــا کﻮم تر کﻮمه‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ هر ﻳو زده کوونکی دې ﻻندې لغتونه په جملو ک‪ 3‬وکاروي او په کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬‫(نامتو‪75' ،‬ونکی‪ ،‬برﻳالﻴتوب‪،‬و‪ ،)4‬نومﻴالﻲ)‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او متن دې ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د بﻴنوا د ادبﻲ کارنامو او خدمتونو‬‫په اړه دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐت‬

‫ﻣﻌﻨا‬

‫ﻟﻐت‬

‫ﻣﻌﻨا‬

‫'‪75‬ونکی‬ ‫نامتو‬

‫محقق ﻳا تحقﻴق کوونکی‬ ‫مشهور‬

‫برﻳالﻴتوب‬ ‫عار‬

‫کامﻴابﻲ‬ ‫ننگ او عﻴب‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د عبدالرووف ب‪5‬نوا په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٦٤‬‬

‫درې د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫زﻟزﻟﻪ 'ﻨگﻪ ﻣﻨ‪ #‬تﻪ را‪$‬ﻲ؟‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د زلزل‪ 3‬په هکله پوه‪5‬دل او د زلزل‪ 3‬په وخت ک‪ 3‬د خپل‬ ‫‪$‬ان د ژغورن‪ 3‬په ﻻرو چارو پوه‪5‬دل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو کوم وخت د زلزل‪ 3‬په !کانونو پوه‪5‬دلﻲ ﻳاست او دزلزل‪ 3‬له کلم‪ 3‬سره أشنا‬ ‫ﻳاستئ؟‬ ‫کله به تاس‪ 3‬هم د ‪$‬مک‪ 3‬په *ﻮر‪4‬دو پﻮه شﻮى ﻳاست ﻳا به مﻮ د ‪$‬مک‪ 3‬د‬ ‫!کانﻮنﻮ په نتﻴجه ک‪ 3‬ډ‪4‬رې خراب‪ 9‬لﻴدل‪ 3‬وي‪ .‬د ‪$‬مک‪ 3‬دغﻮ *ﻮر‪4‬دو او‬ ‫!کانﻮنﻮ ته زلزله واﻳﻲ‪.‬‬ ‫زلزله لﻮى آفت دى چ‪ 3‬د زرگﻮنﻮ انسانانﻮ او نﻮرو مﻮجﻮداتﻮ د مرگ سبب‬ ‫گر‪$‬ﻲ‪* .‬ارونه‪ ،‬کلﻲ‪ ،‬باغﻮنه او هر 'ه و‪4‬جاړوي‪.‬‬ ‫‪$‬مکه پ‪5‬ژندونکﻲ پﻮهان تر علمﻲ '‪75‬نﻮ وروسته دې نت‪5‬ج‪ 3‬ته رس‪5‬دلﻲ‬ ‫چ‪ :3‬د اهلل په امر زلزله د ‪$‬مک‪ 3‬د ﻻند‪4‬ن‪ 9‬برخ‪ 3‬د ډبرو له حرکت او‬ ‫*ﻮﻳ‪5‬دو 'خه من‪ #‬ته را‪$‬ﻲ‪ .‬هغه ‪$‬اى چ‪ 3‬دا پ‪ 3+5‬په ک‪ 3‬من‪ #‬ته را‪$‬ﻲ د‬ ‫زلزل‪ 3‬مرکز بلل ک‪85‬ي‪ .‬د زلزل‪ 3‬د !کانﻮنﻮ زور او شدت په مرکز ک‪ 3‬تر نﻮرو‬ ‫!ﻮلﻮ ‪$‬اﻳﻮنﻮ زﻳات وي‪.‬‬ ‫‪$‬مکه پ‪5‬ژندونکﻲ او د جغرافﻴ‪ 3‬پﻮهان د زلزل‪ 3‬زور او سختﻮالﻰ د زلزله‬ ‫سنج په واسطه چ‪( 3‬ر‪4‬کتر) نﻮم‪85‬ي‪ ،‬اندازه کﻮي‪.‬‬

‫‪٦٥‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ ﻳو ﻳو تن زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ هر ﻳو زده کوونکی دې ﻻندې لغتونه معنا بﻴا دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي او په خپلو کتابچو‬‫ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫پ‪+5‬ه‪ ،‬پوهان‪ ،‬رﻳک"ر‪ ،‬وﻳجاړ‬ ‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د متن جمل‪ 3‬دې ﻳو بل ته امﻼ‬‫وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په دې اړه دې خبرې وک‪7‬ي چ‪:3‬‬‫د زلزل‪ 3‬د پ‪5+5‬دو په وخت ک‪ 3‬د ‪$‬ان او مال د ژغورن‪ 3‬لپاره باﻳد 'ه وک‪7‬و؟‬ ‫ﻟﻐت‬

‫ﻣﻌﻨا‬

‫أفت‬ ‫و‪4‬جاړ‬ ‫پ‪+5‬ه‬ ‫ر‪4‬کتر‬

‫مصﻴبت‬ ‫وران‬ ‫واقعه‬ ‫هغه أله چ‪ 3‬د زلزل‪ 3‬د زور او شدت اندازه پرې معلوم‪85‬ي‪.‬‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونـکﻲ دې په دې هکله چ‪ 3‬د زلزل‪ 3‬په وخت ک‪' 3‬نگه خپل ‪$‬ان له خطر 'خه‬ ‫وساتﻲ ﻳو لن‪ 6‬مطلب په خـپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٦٦‬‬

‫'ﻠﻮر د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻋبداﻟرحﻤﻦ بابا‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د رحمان بابا د ادبﻲ شخصﻴت پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو د رحمان بابا نوم اور‪4‬دلﻰ او هغه پ‪5‬ژنئ؟‬ ‫عبدالرحمان بابا د پ‪+‬تﻮ ژب‪ 3‬نﻮمﻴالﻰ ادﻳب او صﻮفﻲ شاعر و‪ .‬د پﻼر نﻮم ﻳ‪3‬‬ ‫عبدالستار او په ‪ ١٠٤٢‬هـ ‪ .‬ق کال د پ‪+5‬ﻮر په بهادر کلﻲ ک‪ 3‬ز‪484‬دلﻰ دى‪.‬‬ ‫د رحمان بابا د شخصﻴت د پ‪5‬ژندن‪ 3‬لپاره دومره بس دى چ‪! 3‬ﻮل خلک‬ ‫ورته بابا واﻳﻲ‪ .‬نﻮمﻮړى ﻳﻮ خﻮږ دﻳﻮان لري چ‪ 3‬ارز*تمن مضامﻴن ﻳ‪ 3‬په‬ ‫داس‪ 3‬ساده او *کلﻮ الفاظﻮ ک‪ 3‬بﻴان ک‪7‬ي دي چ‪ 3‬د نﻮرو شاعرانﻮ په‬ ‫اشعارو ک‪ 3‬ډ‪4‬ر ل‪ 8‬لﻴدل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫دا نامتﻮ شاعر په ‪ ١١٢٨‬هـ ق کال وفات شﻮى او د پ‪+5‬ﻮر د هزار خان‪ 3‬په‬ ‫هد‪4‬رې ک‪* 3‬خ دى‪ .‬د ده له کﻼم 'خه 'ﻮ بﻴتﻮنه‪:‬‬ ‫کر دگلـﻮ کـ‪7‬ه چ‪ 3‬س‪5‬ـمــه دې گلــــزار شــــﻲ‬ ‫اغزي مه کره چ‪ 3‬پ‪+‬ﻮ ک‪ 3‬به دې خار شــﻲ‬ ‫تـه چ‪ 3‬بــــل په غشــــﻮ ول‪ 3‬هـس‪ 3‬پـــــﻮه شه‬ ‫چ‪ 3‬همـدا غـشـــــی به ستا په لﻮر گــــــﻮزار شﻲ‬ ‫کﻮهی مـه کﻴنه د بـــــــل س‪7‬ي پــــــه ﻻر ک‪3‬‬ ‫چـ‪5‬رې ستــا به د کــﻮهــــــﻲ پــه غــاړه ﻻر شﻲ‬ ‫(( رحمان بابا ))‬

‫‪٦٧‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د شعر هر بﻴت دې په نثر واړوي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې د رحمان بابا له اشعارو 'خه که کوم بﻴت ﻳا بﻴتونه زده وي پر تخت‪3‬‬‫ولﻴکﻲ او د هغه په هکله دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې ﻳو بل ته د متن امﻼ وواﻳﻲ او بﻴا دې ورته اصﻼح ک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې *ه فکر وک‪7‬ي بﻴا دې وواﻳﻲ چ‪ 3‬د رحمان بابا له دې بﻴتونو 'خه‬‫پﻴروي کول 'ه گ"ه لري؟‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫نومﻴالﻰ‬ ‫*خ‬ ‫ادﻳب‬ ‫مه کﻴنه‬ ‫کوهی‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫مشهور او د نوم خاوند‬ ‫خاوروته سپارل شوى‬ ‫ادب پوه‬ ‫کﻴندل مه کوه‬ ‫'اه‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې دا مطلب په لن‪6‬ه توگه په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ چ‪:3‬‬ ‫موږ په خپل ژوند ک‪ 3‬د رحمان بابا له اشعارو 'خه 'نگه پﻴروي کوﻻی شو؟‬

‫‪٦٨‬‬

‫پﻨ‪%‬ﻪ د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻓﻌﻞ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د فعل په معنا‪ ،‬مفهوم پوه‪5‬دل او د هغه سمه کارونه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو وﻳﻼی شئ چ‪ 3‬د فعل کلمه 'ه ډول کلمه ده؟‬ ‫فعل‪ :‬هغه خپلﻮاکه کلمه ده چ‪ 3‬له درې گﻮنﻮ زمانﻮ 'خه په ﻳﻮه زمانه ک‪3‬‬ ‫د ﻳﻮه کار کﻮل او پ‪5+5‬دل را و*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫فعل د وﻳنا ډ‪4‬ره ارز*تمنه برخه ده‪ ،‬ب‪ 3‬له هغه 'خه د جمل‪ 3‬معنا نه‬ ‫بشپ‪847‬ي‪.‬‬ ‫لکه‪ :‬مﻴنه درس واﻳﻲ‪.‬‬ ‫احمد راغلی و‪.‬‬ ‫فعلﻮنه د زمان‪ 3‬له مخ‪ 3‬دا درې ډولﻮنه لري‪:‬‬ ‫د حال زمان‪ 3‬فعل‪:‬‬ ‫هغه کلمه ده چ‪ 3‬د ﻳﻮه کار کﻮل په حال ﻳا جاري زمانه ک‪' 3‬رگند ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫لــکــه‪ :‬زه کتاب لـﻮلـم‪ .‬دى ډوډۍ خﻮري‪ .‬احـمـد درس واﻳﻲ‪.‬‬ ‫د ت‪5‬رې زمان‪ 3‬ﻳا (ماضﻲ فعلﻮنه)‪:‬‬ ‫هغه فعلﻮنه دي چ‪ 3‬د ﻳﻮه کار‪ ،‬کﻮل په ت‪5‬ره زمانه ک‪ 3‬و*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫لکه‪ :‬ما ډوډۍ خﻮړل‪ 3‬ده‪ .‬هغه درس لﻮستلﻰ و‪ .‬احمد پرون تللﻰ و‪.‬‬

‫‪٦٩‬‬

‫د راتلﻮنک‪ 3‬زمان‪ 3‬ﻳا مستقبل فعلﻮنه ‪:‬‬ ‫هغه فعلﻮنه دي چ‪ 3‬د ﻳﻮ کار کﻮل په راتلﻮنک‪ 3‬زمان‪ 3‬ک‪ 3‬راو*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫لکه‪ :‬زه به کامﻴابه شم‪ .‬ته به کﻮرته ﻻړ ش‪ .3‬نﻮرﻳه به خط ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د درس په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په ﻻندې جملو ک‪ 3‬فعلونه او د هغو ډولونه و*ﻴﻲ‪.‬‬‫افغانستان پخوا د أرﻳانا په نامه ﻳاد شوی دی‪.‬‬ ‫زه هوډ لرم چ‪ 3‬خپل کار په خپل وخت ک‪ 3‬ترسره ک‪7‬م‪.‬‬ ‫موږ به په زﻳار او کو*) خپله خاوره ودانه ک‪7‬و‪.‬‬ ‫بله مﻴاشت به زموږ أزموﻳنه پﻴل شﻲ‪.‬‬ ‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د متن ﻳوه برخه دې ﻳو بل ته‬‫امﻼ وواﻳﻲ او پات‪ 3‬کسان دې د هغه په معنا او مفهوم خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ 'و زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او کوم‪ 3‬خبرې چ‪ 3‬په !ولگﻲ‬‫ک‪ 3‬له ﻳو بل سره کوي‪ ،‬په هغو ک‪ 3‬دې فعلونه راو*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫لکه‪* :‬وونکﻲ درس راک‪ ،7‬زده کوونکو کورن‪ 9‬دنده راوړې وه‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ماضﻲ‬ ‫مستقبل‬

‫ت‪5‬رمهال‪ ،‬ت‪5‬ره زمانه‬ ‫راتلونک‪ ،3‬أﻳنده‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې په درې گونو زمانو ک‪ 3‬د فعلونو 'و 'و نوي مثالونه په خپلو کتابچو ک‪3‬‬ ‫ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٧٠‬‬

‫شپ‪ 8‬د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻟﻮى ﻣخترع‬ ‫(اډﻳسﻦ)‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪،‬لﻴکل او د ادﻳسن پ‪5‬ژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨ‪:3‬‬ ‫أﻳا تاسو د اډﻳسن نوم اورﻳدلی او هغه پﻴژنئ؟‬ ‫أﻳا تاسو د بر‪+4‬نا من‪ #‬ته راوړل د بشرﻳت لپاره لوی خدمت بولئ؟‬ ‫تﻮماس اډﻳسن په (‪ )١٨٤٧‬مﻴﻼدي کال په امرﻳکا ک‪ 3‬ز‪84‬ﻳدلی‪ ،‬دى ﻻ‬ ‫اووه کلن نه و چ‪ 3‬په *ﻮون‪%‬ﻲ ک‪ 3‬شامل شﻮ‪ .‬ده پر *ﻮون‪%‬ﻲ سرب‪5‬ره په‬ ‫خپلﻮ ‪$‬مکﻮ ک‪ 3‬هم کار کاوه‪.‬‬ ‫په پن‪%‬لس کلن‪ 9‬ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬د چاپ ماشﻴن واخﻴست‪ .‬خپله ور‪$‬پا‪1‬ه ﻳ‪ 3‬پرې‬ ‫چاپﻮله‪ .‬په شپاړس کلن‪ 9‬ک‪ 3‬نﻴﻮﻳارک ته ﻻړ‪ .‬په پن‪%‬ﻮ کلﻮنﻮ ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬ﻳﻮ سلﻮ دوه‬ ‫وﻳشت اختراعگان‪ 3‬وک‪7‬ې‪ .‬گرامافﻮن ﻳ‪ 3‬جﻮړ ک‪' ،7‬ه مﻮده وروسته د رو*ناﻳﻲ‬ ‫په فکر ک‪ 3‬شﻮ‪ ،‬خپل کارته ﻳ‪ 3‬په کلک عزم مﻼ وت‪7‬له‪ ،‬تر'ﻮ چ‪ 3‬په (‪)١٨٧٩‬‬ ‫مﻴﻼدي کال ک‪ 3‬په دې برﻳالﻰ شﻮ چ‪ 3‬د بر‪+4‬نا 'راغ من‪ #‬ته راوړي‪.‬‬ ‫دغه ستر خدمت کﻮونکﻲ په (‪ )١٩٣١‬مﻴﻼدي کال ک‪ 3‬له دې ن‪7‬ۍ 'خه‬ ‫سترگ‪ 3‬پ"‪ 3‬ک‪7‬ې دي‪.‬‬

‫‪٧١‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د اډﻳسن په هکله دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې دوه دوه تنه ﻳو بل ته د متن امﻼ وواﻳﻲ او په خپلو من‪%‬و ک‪ 3‬دې اصﻼح‬‫ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د متن لغتونه له ﻳو بل 'خه وپو*تﻲ او بﻴا دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬‫ 'و تنه زده کوونکﻲ دې په خپله خو*ه د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په دې اړه دې خبرې‬‫وک‪7‬ي چ‪ :3‬د اډﻳسن له ستر خدمت او کارونو 'خه ﻳ‪' 3‬ه درس اخﻴستی دی؟‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ن‪7‬ۍ‬ ‫ستر‬ ‫رو*ناﻳﻲ‬ ‫بر‪+4‬نا‬

‫جهان‬ ‫لوی‬ ‫ر‪1‬اﻳﻲ‬ ‫برق‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په دې اړه ﻳو لن‪ 6‬مطلب په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪:‬‬ ‫مﻮږ 'نگه کﻮﻻی شﻮ چ‪ 3‬خپلﻮ خلکﻮ ته د خدمت وړ وگر‪$‬ﻮ‪.‬‬

‫‪٧٢‬‬

‫اووه د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫رابﻌﻪ بﻠخﻲ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د ﻳوې مشهورې شاعرې په توگه د رابعه بلخﻲ‬ ‫پﻴژندنه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو د دري ژب‪ 3‬له پخوانﻴو شاعرانو 'خه د چا نوم اورﻳدلی دی؟‬ ‫م‪5‬رمن رابعه لﻮم‪7‬ن‪%* 9‬ه ده چ‪ 3‬په 'لﻮرمه پ‪75‬ۍ ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬په شعر وﻳلﻮ پﻴل‬ ‫ک‪7‬ی دی‪ .‬دا م‪5‬رمن د سامانﻲ دورې د امﻴرانﻮ له کﻮرن‪' 9‬خه وه‪ .‬پﻼر ﻳ‪3‬‬ ‫کعب نﻮم‪5‬ده چ‪ 3‬د بلخ او نﻮرو شاوخﻮا سﻴمﻮ حکمران و‪ .‬م‪5‬رمن رابعه‬ ‫حسن او *کﻼ 'خه په علم و معرفت ک‪ 3‬هم ډ‪4‬ره مشهﻮره وه‪.‬‬ ‫سرب‪5‬ره له ُ‬ ‫مﻮﻻنا نﻮرالدﻳن عبدالرحمن جامﻲ په خپل کتاب (نفحات اﻻنس) ک‪ 3‬دا‬ ‫ﻳﻮه عالمه او عارفه *‪%‬ه بلل‪ 3‬ده‪.‬‬ ‫م‪5‬رمن رابع‪ 3‬د خپل وخت مروجه علﻮم لﻮستلﻲ او فنﻮن ﻳ‪ 3‬زده ک‪7‬ي‬ ‫وو‪.‬‬ ‫په شعر وﻳلﻮ ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬ډ‪4‬ر لﻮړ استعداد درلﻮده چ‪ 3‬نﻮمﻮړې ته د هغه وخت‬ ‫لﻮړو شاعرانﻮ او د ادب مﻴنه والﻮ د زﻳن العرب لقب ورک‪7‬ی و‪.‬‬

‫‪٧٣‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې ﻳو ﻳو تن د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬متن دې ولولﻲ‪ ،‬په مفهوم او مطلب‬‫دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې د متن جمل‪ 3‬ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ او په خپلو کتابچو ک‪3‬‬‫دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او کوم پﻴغام ﻳ‪ 3‬چ‪ 3‬له دې متن‬‫'خه اخﻴستی نورو ته بﻴان ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ 'و تنه زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ که د دري ﻳا پ‪+‬تو ژب‪ 3‬د نورو‬‫شاعرانو نومونه ﻳ‪ 3‬په ﻳاد وي د تخت‪ 3‬پر مخ دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫پﻴ‪7‬ۍ‬ ‫معرفت‬ ‫حکمران‬

‫قرن‬ ‫پﻴژندنه‬ ‫حکم کوونکی‪ ،‬لوی ولسوال‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې د لوست مفهوم په لن‪6‬ه توگه په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٧٤‬‬

‫اتﻪ د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫د ﻓﻌﻞ رﻳ‪+‬ﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د فعلونو د رﻳ‪+‬و پ‪5‬ژندل او د هغو سمه کارونه‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫تاسو 'ه فکر کوئ‪ ،‬فعلونه هم رﻳ‪ 3+‬لري؟‬ ‫د فعلﻮنﻮ رﻳ‪:3+‬‬ ‫رﻳ‪+‬ه د فعل اصل او بنس＀ دى‪ ،‬د فعل رﻳ‪+‬ه د فعل هغ‪ 3‬برخ‪ 3‬ته وﻳل کﻴ‪8‬ي‬ ‫چ‪ 3‬تاړي ﻳا وندونه ور پﻮرې ون‪+‬لﻲ او نﻮرې کلم‪ 3‬ترې جﻮړې ک‪7‬ي‪.‬‬ ‫لکه‪ :‬د (خﻮړل) کلمه د ﻳﻮې رﻳ‪ 3+‬په شکل په ﻻندې مثالﻮنﻮ ک‪ 3‬وگﻮرئ‪:‬‬ ‫خﻮړلﻰ‪ ،‬وخﻮړ‪ ،‬خﻮړلﻰ و‪ ،‬خﻮړل‪ 3‬ده‪ ،‬خﻮړونک‪.3‬‬ ‫لکه 'نگه چ‪ 3‬رﻳ‪+‬ه د فعل اصل او بنس＀ جﻮړوي‪ ،‬په نﻮمﻮنﻮ ک‪ 3‬هم رﻳ‪+‬ه‬ ‫اصل دى او له وندونﻮ سره نﻮې کلم‪ 3‬جﻮړوﻻى شﻲ‪.‬‬ ‫د مثال په تﻮگه‪:‬‬ ‫کله چ‪ 3‬د (کار‪ ،‬زړه او فکر) تر کلمﻮ مخک‪ 3‬ﻳا وروسته وندونه راوړل شﻲ‪،‬‬ ‫نﻮې کلم‪ 3‬ور‪$‬ﻴن‪ 3‬جﻮړﻳ‪8‬ي چ‪ 3‬په دغﻮ نﻮو کلمﻮ ک‪ 3‬د (کار‪ ،‬زړه او فکر)‬ ‫نﻮمﻮنه اسمﻲ رﻳ‪ 3+‬بلل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫کار ‪ ........................‬ب‪5‬کاره‪ ،‬ناکار‪ ،‬کارگر‪ ،‬کارونه او نﻮر‪.‬‬ ‫زړه‪ .........................‬ب‪ 3‬زړه‪ ،‬نازړه‪ ،‬زړور‪ ،‬زړه سﻮی او نﻮر‪.‬‬

‫‪٧٥‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره متن ولولﻲ او په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې د فعل رﻳ‪+‬ه تعرﻳف‪ ،‬په مثالونو ک‪' 3‬رگنده او په کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په ﻻند‪4‬نﻴو کلمو ک‪ 3‬رﻳ‪+‬ه په ن‪+‬ه ک‪7‬ي‪.‬‬‫مخونه‪ ،‬مخک‪ ،3‬مختاړي‪ ،‬مخور‪ ،‬ب‪ 3‬مخﻲ‪ ،‬ب‪ 3‬مخه‪.‬‬ ‫سرور‪ ،‬ب‪ 3‬سره‪ ،‬له سره‪ ،‬سردار‪ ،‬سره‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬د متن لغتونه دې لوم‪7‬ی معنا او‬‫بﻴا دې په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬ ‫ 'و زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪' ،‬و نوي مثالونه دې پر تخت‪ 3‬ولﻴکﻲ او‬‫په هغو ک‪ 3‬دې د فعل ﻳا نوم رﻳ‪+‬ه و*ﻴﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫بنس＀‬ ‫نازړه‬

‫تهداب‬ ‫ډارن‪ ،‬ب‪ 3‬هوډه‬

‫'رگﻨدوﻧﻪ‪:‬‬ ‫وندونه‪ :‬هغه ناخپلواک‪ 3‬کلم‪ 3‬دي چ‪ 3‬په فعلونو او نومونو ک‪ 3‬تر رﻳ‪ 3+‬مخک‪ 3‬ﻳا وروسته‬ ‫راشﻲ‪.‬‬ ‫لکه‪( :‬ب‪ 3‬فکره) ﻳا د (ب‪ 3‬واکه) په کلمو ک‪( ،3‬ب‪ )3‬مختاړی بلل ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې 'و فعلﻲ او اسمﻲ رﻳ‪ 3+‬په نوو مثالونو ک‪ 3‬پﻴدا بﻴا دې په خپلو کتابچو‬ ‫ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٧٦‬‬

‫ﻧﻬﻪ د‪4‬رشﻢ ﻟﻮست‬

‫کﻮچﻨﻴان‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل ‪ ،‬د لوست په مطلب او مفهوم پوه‪5‬دل‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر ماشومان کوم *ه صفتونه لري؟‬ ‫اروا*اد گل پاچا الفت په خپل مشهﻮر کتاب ((غﻮره نثرونه)) ک‪ 3‬لﻴکلﻲ دي‪:‬‬ ‫(( ‪ .....‬زه پــه مــــاشﻮمــانﻮ ک‪$ 3‬ﻴن‪ 3‬داس‪ 3‬لﻮى خﻮﻳﻮنه او ستر صفتﻮنه وﻳنم‬ ‫چ‪ 3‬هغه په لﻮﻳانﻮ ک‪ 3‬نشته‪ .‬هغه کسان چ‪$ 3‬انﻮنه ورته لﻮى او زورور *کاري‪،‬‬ ‫د خپل‪ 3‬کﻴن‪ 3‬او بغض په وړاندې ډ‪4‬ر کمزوري دي‪ .‬زه او ته که هر 'ﻮمره‬ ‫لﻮى شﻮ‪ ،‬قﻮت ومﻮمﻮ‪ ،‬په خپلﻮ غلﻴمانﻮ رحم نشﻮ کﻮﻻى‪ .‬په زورورو باندې قهر‬ ‫او غــضب ډ‪4‬ر زورور دی‪ .‬مگر ماشﻮمان دغه راز نه دي‪ .‬د دوى په زړونﻮ ک‪3‬‬ ‫که عناد او کﻴنه پﻴدا شﻲ‪ ،‬ډ‪4‬ر ژر ﻳ‪ 3‬له مــنـ‪%‬ـــه وړى شﻲ‪ .‬ﻳﻮه ش‪5‬به وروسته‬ ‫له هغه چا سره مﻴنه کﻮي چ‪ 3‬مخک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬ورسره منگﻮل‪ 3‬لگﻮل‪.3‬‬ ‫دا کار لﻮﻳان نشﻲ کﻮﻻى ‪ .‬لﻮى خلک د خپل قهر او غضب په وړاندې ډ‪4‬ر‬ ‫واړه او کمزوري دي‪.‬‬

‫‪٧٧‬‬

‫دا زور او قﻮت د کﻮچنﻴانﻮ په برخه رس‪5‬دلﻰ دى چ‪ 3‬د کﻴن‪ 3‬او عناد اور م‪7‬‬ ‫ک‪7‬ي او دا جهنم په گلزار بدل ک‪7‬ي))‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره متن ولولﻲ او د هغه مطلب دې په لن‪ 6‬ډول وواﻳﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې ﻻندې کلم‪ 3‬په مناسبو جملو ک‪ 3‬راوړي او په خپلو کتابچو ک‪3‬‬‫دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫د‪ .‬عناد‬ ‫الف‪ :‬لوﻳان‬ ‫هـ‪ .‬کمزورى‬ ‫ب‪ .‬بغض‬ ‫و‪ .‬مﻴنه‬ ‫ج‪ .‬زورور‬ ‫ دوه تنه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د متن جمل‪ 3‬دې ﻳو بل ته د امﻼ په‬‫توگه وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په متن ک‪ 3‬متضادې کلم‪ 3‬پﻴدا او په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪.‬‬‫ 'و تنه زده کوونکﻲ دې د !ولگﻲ مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬په دې اړه دې خبرې وک‪7‬ي چ‪ 3‬موږ‬‫'نگه کوﻻی شو له هر چا سره د خپل قهر او غضب مخنﻴوی وک‪7‬و؟‬ ‫ﻟﻐت‬

‫ﻣﻌﻨا‬

‫عناد‬ ‫غوره‬ ‫جهنم‬ ‫بُغض‬

‫کﻴنه‬ ‫په زړه پورې‬ ‫دوزخ‬ ‫کﻴنه‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې د متن په پوه‪5‬دو سره په دې اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‬ ‫چ‪ :3‬موږ 'نگه کوﻻی شو د کوچنﻴانو په شان له خپلو زړونو 'خه کﻴنه او عناد لرې ک‪7‬و؟‬

‫‪٧٨‬‬

‫'ﻠﻮﻳ‪+‬تﻢ ﻟﻮست‬

‫د پاک چاپ‪5‬رﻳال گ"‪3‬‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬پاک چاپ‪5‬رﻳال په ارز*ت او گ"و پوه‪5‬دل او د چاپ‪5‬رﻳال د‬ ‫پاک ساتلو د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو کله د چاپ‪5‬رﻳال کلمه اور‪4‬دل‪ 3‬او په معنا ﻳ‪ 3‬پوه‪85‬ئ؟‬ ‫زمﻮږ خﻮا و شا !ﻮل 'ﻴزونه‪ ،‬لکه‪ :‬هﻮا‪ ،‬اوبه ‪$‬نگلﻮنه‪ ،‬کروندې‪ ،‬د*ت‪،3‬‬ ‫غرونه او نﻮر‪ ...‬د چاپ‪5‬رﻳال په نامه ﻳاد‪84‬ي‪ .‬چاپ‪5‬رﻳال په !ﻮلﻮ وگ‪7‬و پﻮرې اړه‬ ‫لري‪$ ،‬که انسان پک‪ 3‬ژوند کﻮي او گ"ه ترې اخلﻲ‪.‬‬ ‫'ﻮمره چ‪ 3‬ﻳﻮ چاپ‪5‬رﻳال پاک او *کلی وي‪ ،‬په هماغه اندازه ژوند په زړه‬ ‫پﻮرې او خلک له روغتﻴا 'خه برخه من وي‪.‬‬ ‫'رنگه چ‪ 3‬له چاپ‪5‬رﻳال 'خه !ﻮل انسانان گ"‪ 3‬اخلﻲ‪5* ،‬رازي او ساتنه‬ ‫ﻳ‪ 3‬هم په !ﻮلﻮ وگ‪7‬و پﻮرې اړه لري‪.‬مﻮږ !ﻮلﻮ او په ت‪5‬ره ‪$‬ﻮانانﻮ ته په کار‬ ‫ده چ‪ 3‬د ه‪5‬ﻮاد هره برخه خپل گ‪ 6‬کﻮر وبﻮلﻲ او د هغه حفاظت او پاک‬

‫‪٧٩‬‬

‫ساتل خپله ملﻲ دنده او مسﻮولﻴت وگ‪2‬ﻲ او له خپل چاپ‪5‬رﻳال 'خه سمه او‬ ‫مناسبه گ"ه واخلﻲ‪.‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې په وارسره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ متن دې ولولﻲ او د هغه په مطلب‬‫دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې په خپلو من‪%‬و ک‪ 3‬لوستل شوى متن ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬‫ ﻻندﻳن‪ 9‬کلم‪ 3‬دې په جملو ک‪ 3‬وکار وي او په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‪:‬‬‫(مسوولﻴت‪ ،‬وگ‪7‬ي‪ ،‬حفاظت‪ ،‬دنده)‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د پاک چاپ‪5‬رﻳال د گ"و په هکله ﻳوه لن‪6‬ه مقاله ولﻴکﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په دې اړه دې خبرې وک‪7‬ي چ‪3‬‬‫موږ ول‪ 3‬پاک چاپ‪5‬رﻳال ته اړتﻴا لرو؟‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫وگ‪7‬ي‬ ‫دنده‬ ‫برخه من‬

‫خلک‬ ‫وظﻴفه‬ ‫د برخ‪+' 3‬تن‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د ه‪5‬واد په اوسنﻲ حالت ک‪ 3‬د پاک چاپ‪5‬رﻳال په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو‬ ‫کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٨٠‬‬

‫ﻳﻮ 'ﻠﻮ‪+4‬تﻢ ﻟﻮست‬

‫ﻧشﻪ ﻳﻲ تﻮکﻲ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د نشه ﻳﻲ موادو په اغ‪5‬زو او زﻳانونو پوه‪5‬دل او له هغو‬ ‫'خه د ‪$‬ان ساتن‪ 3‬د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاسو نشه ﻳﻲ توکﻲ پ‪5‬ژنئ او د هغو په زﻳانونو پوه‪85‬ئ؟‬ ‫زمﻮږ په چاپ‪5‬رﻳال ک‪ 3‬داس‪ 3‬تﻮکﻲ شته چ‪$ 3‬انته غذاﻳﻲ ارز*ت لري لکه‪:‬‬ ‫م‪5‬ﻮې‪ ،‬سابه‪ ،‬غﻮ*‪ 3‬او نﻮر چ‪ 3‬د ژوند د پاﻳ‪+‬ت‪ ،‬روغتﻴا او سﻮکال‪ 9‬ﻻمل‬ ‫ک‪85‬ي‪ .‬داس‪ 3‬تﻮکﻲ هم مﻮجﻮد دي چ‪ 3‬نه ﻳﻮازې غذاﻳﻲ او روغﻴتاﻳﻲ‬ ‫خاصﻴت نه لري‪ ،‬بلک‪ 3‬ډ‪4‬ر ناوړه او وژونکﻲ هم دي‪ .‬لکه‪ :‬نسﻮار‪ ،‬سگرټ‪،‬‬ ‫چرس‪ ،‬بنگ‪ ،‬شراب‪ ،‬ترﻳاک‪ ،‬ه‪5‬روﻳن‪ ،‬او نﻮر‪.‬‬ ‫هغه انسان چ‪ 3‬ﻳﻮ وخت روغ رم＀ او د خپلﻮ ک‪7‬و وړو له امله په خپله !ﻮلنه‬ ‫ک‪ 3‬د درناوي او باور وړ وي‪ ،‬د دغﻮ نشه ﻳﻲ تﻮکﻮ په کارولﻮ سره د خپل‬ ‫ژوند !ﻮل نعمتﻮنه او *‪5‬گ‪ 32‬له ﻻسه ورکﻮي‪.‬‬ ‫دا کسان ناروغ‪ ،‬کمزوري‪ ،‬په هر ‪$‬اى ک‪ 3‬پراته او له خپلﻮ کﻮرنﻴﻮ 'خه‬ ‫جﻼ شﻮي او ناوړه ژوند لري‪ .‬په نشه روږدي کسان ورو ورو خپله روغتﻴا له‬ ‫ﻻسه ورکﻮي او په ډول ډول ناروغﻴﻮ‪ ،‬لکه‪ :‬د بدن پر کمزورۍ‪ ،‬د زړه او د‬ ‫س‪8‬و په سرطان اخته او په پای ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬د م‪7‬ﻳن‪ 3‬سبب گر‪$‬ﻲ‪.‬‬

‫‪٨١‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره متن ولولﻲ او د هغه مطلب دې په ساده وﻳنا بﻴان ک‪7‬ي‪.‬‬‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې د متن جمل‪ 3‬ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په خپلو ډلو ک‪ 3‬د نشه ﻳﻲ توکو د بدو اغ‪5‬زو په هکله 'و کر*‪ 3‬ولﻴکﻲ‬‫او بﻴا دې ﻳو تن د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او نورو ته دې ولولﻲ‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په دې اړه دې خبرې وک‪7‬ي چ‪' :3‬نگه‬‫کوﻻی شو له دغو تباه کوونکو توکو 'خه خپل ‪$‬انونه او د کورن‪ 9‬غ‪7‬ي وساتو‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوي‬

‫چاپ‪5‬رﻳال‬ ‫ک‪7‬ه وړه‬ ‫روږدى‬ ‫سوکالﻲ‬

‫محﻴط‬ ‫چارې اوعملونه‬ ‫أموخته اوعادت‬ ‫أسوده گﻲ‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د نش‪ 3‬د تباه کوونکو اغ‪5‬زو په باب د خپلو کورنﻴو له غ‪7‬و سره خبرې‬ ‫وک‪7‬ي او بﻴا دې 'و کر*‪ 3‬په دې هکله په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٨٢‬‬

‫دوه 'ﻠﻮ‪+4‬تﻢ ﻟﻮست‬

‫د ‪$‬ﻤک‪ 3‬پﻪ سطح‪ 3‬ک‪ 3‬بدﻟﻮﻧﻮﻧﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او په دې وپوه‪85‬ي چ‪ 3‬د ‪$‬مک‪ 3‬پرمخ او من‪ #‬ک‪ 3‬بدلونونه‬ ‫هم من‪ #‬ته را‪$‬ﻲ‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫أﻳا تاس‪ 3‬د ‪$‬مک‪ 3‬د بدلون په هکله 'ه فکر کوﻻى شئ؟‬ ‫د ‪$‬مک‪ 3‬پر مخ د ب‪5‬ﻼ ب‪5‬لﻮ ﻻملﻮنﻮ له امله 'ﻮ ډوله بدلﻮنﻮنه رامن‪ #‬ته ک‪85‬ي‪.‬‬ ‫ﻳﻮ ډول ﻳ‪ 3‬هغه بدلﻮنﻮنه دي چ‪ 3‬په تدرﻳجﻲ ډول د ډ‪4‬رو کلﻮنﻮ په اوږدو‬ ‫ک‪ 3‬د باد‪ ،‬باران او د سﻴندونﻮ د اوبﻮ له امله من‪ #‬ته را‪$‬ﻲ‪ .‬په ت‪5‬ره هغﻮ‬ ‫خاورﻳنﻮ سﻴمﻮ ک‪ 3‬چ‪ 3‬ون‪ 3‬او بﻮ!ﻲ ونلري‪.‬‬ ‫بل ډول ﻳ‪ 3‬نا'اپﻲ بدلﻮنﻮنه دي چ‪ 3‬ﻻملﻮنه ﻳ‪ 3‬طبﻴعﻲ آفتﻮنه‪ ،‬لکه‪:‬‬ ‫اورغﻮر‪$‬ﻮن‪ ،3‬زلزل‪ ،3‬س‪5‬ﻼبﻮنه‪$ ،‬مک‪* 3‬ﻮﻳ‪5‬دن‪ ،3‬اورلگ‪5‬دن‪ ،3‬طﻮفانﻮنه‬ ‫او نﻮر دي‪ .‬باﻳد ووﻳل شﻲ چ‪ 3‬د خﻮړونﻮ او سﻴندونﻮ په غاړه او شاوخﻮاوو‬ ‫ک‪ 3‬د کﻮرونﻮ جﻮړول‪ ،‬کارکﻮل ﻳا لﻮب‪ 3‬کﻮل ډ‪4‬ر خطرناک دي‪$ ،‬که په‬ ‫داس‪$ 3‬اﻳﻮنﻮ ک‪ 3‬له ت‪5‬زو بارانﻮنﻮ سره د س‪5‬ﻼبﻮنﻮ د راتلﻮ امکانات ډ‪4‬ر زﻳات‬ ‫وي او س‪5‬ﻼب هغه آفت دی که په مخ ک‪ 3‬ﻳ‪ 3‬کﻮرونه‪ ،‬زراعتﻲ ‪$‬مک‪،3‬‬

‫‪٨٣‬‬

‫انسانان‪' ،‬اروي ﻳا هر 'ه برابر شﻲ له من‪%‬ه ﻳ‪ 3‬وړي‪.‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ 'و تنه زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او د هغه په مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې د متن جمل‪ 3‬ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ او په خپلو کتابچو ک‪3‬‬‫دې ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د ‪$‬مک‪ 3‬د سطح‪ 3‬د بدلونونو په اړه که 'ه اورﻳدلﻲ وي نورو ته دې‬‫وواﻳﻲ‪.‬‬ ‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې له ﻳو بل سره په دې اړه مشوره وک‪7‬ي چ‪ 3‬کوم شﻴان د‬‫‪$‬مک‪ 3‬په سطح‪ 3‬ک‪ 3‬د بدلون ﻻمل ک‪5‬دﻻی شﻲ‪ ،‬بﻴا دې خپل‪ 3‬لﻴکل شوې کر*‪ 3‬نورو‬ ‫ته ولولﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ﻻملونه‬ ‫بدلونونه‬ ‫اورغور‪$‬ون‪3‬‬ ‫خاورﻳنه‬

‫علتونه‬ ‫تغﻴﻴرات‬ ‫أتشفشان‬ ‫خاکﻲ‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې په ‪$‬مکه ک‪ 3‬د بدلون په هکله چ‪' 3‬ه فکر کوﻻی شﻲ په خپلو کتابچو‬ ‫ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٨٤‬‬

‫درې 'ﻠﻮ‪+4‬تﻢ ﻟﻮست‬

‫د کار ارز*ت‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د کار په ارز*ت پوه‪5‬دل او د کار کولو د روحﻴ‪3‬‬ ‫پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨ‪:3‬‬ ‫أﻳا تاس‪ 3‬له کار کولو سره مﻴنه لرئ؟ کوم ډول کارونه مو خو*‪85‬ي؟‬ ‫کار کول زموږ روغتﻴا ته هم گ"ه لري؟‬ ‫د اسﻼم ستر پﻴغمبر حــضـرت رسﻮل اکــرم داســ‪ 3‬ﻻر *ﻮونه کــ‪7‬ې ده‪:‬‬ ‫((خپله روزي د کار او زﻳار په وسﻴله وگ"ئ‪ ،‬سﻮال مه کﻮئ‪)).‬‬ ‫له حضرت انس 'خه رواﻳت دى چ‪ 3‬ﻳﻮ انصاري حضرت مـحمـد‬ ‫حضﻮر ته راغﻰ‪ .‬وﻳ‪ 3‬وﻳل‪(( :‬اى د اهلل حبﻴبه! ماته ﻳﻮ 'ه راک‪7‬ه‪ )).‬رسﻮل‬ ‫اهلل وفرماﻳل‪ :‬چ‪(( 3‬پـه کـﻮر کـ‪' 3‬ـه لـرې؟)) سـﻮالـــگـــر ووﻳــــل‪ :‬ﻳﻮه‬ ‫ش‪7‬ۍ لرم او ﻳﻮه د لرگﻲ کاسه چ‪ 3‬اوبـه پـــه ک‪+' 3‬ﻮ‪ .‬حضرت محمد‬ ‫ورته وفرماﻳل‪(( :‬دواړه راوړه!)) هغه دواړه راوړل‪.‬‬ ‫حضرت محمد وفرماﻳل‪(( :‬دا دواړه 'ﻮک اخلﻲ؟)) ﻳﻮه س‪7‬ي ووﻳل زه‬ ‫ﻳ‪ 3‬په ﻳﻮه روپ‪ 9‬اخلم‪ .‬پﻴغمبر بـﻴـا وفرماﻳل‪'(( :‬ﻮک ﻳ‪ 3‬له دې 'خه‬ ‫گران اخلﻲ؟)) بل س‪7‬ي ووﻳل زه ﻳ‪ 3‬په دوه روپ‪ 9‬اخلم‪.‬‬ ‫رسﻮل اهلل هغه شﻴان ورک‪7‬ل او روپ‪ 9‬ﻳ‪ 3‬انصاري ته ورک‪7‬ې‪ .‬وﻳ‪ 3‬وﻳل‪:‬‬ ‫((په ﻳﻮې روپ‪ 9‬خﻮراکﻲ شﻴان واخله او په بله روپ‪ 9‬ﻳﻮ تبر واخله او ماته‬

‫‪٨٥‬‬

‫ﻳ‪ 3‬راوړه! )) انصاري تبر راوړ او حضرت محمد په مبارکﻮ ﻻسﻮنﻮ په خپله‬ ‫هغه ته ﻻستﻰ ور واچاوه‪ .‬بﻴا ﻳ‪ 3‬وفرماﻳل‪ :‬چ‪$ 3‬ه لرگﻲ وهه او خر'ﻮه‬ ‫ﻳ‪ .3‬پن‪%‬لس ور‪ 3$‬دې ونه گﻮرم‪.‬‬ ‫انصاري لرگﻲ وهل او هغه ﻳ‪ 3‬پلﻮرل‪ .‬پن‪%‬لس ور‪ 3$‬وروسته حـضـﻮر ته‬ ‫راغﻰ چـ‪ 3‬حال ﻳــ‪ 3‬ډ‪4‬ــر *ه شـﻮى و‪ .‬حــضــرت مــحــمــد وفرماﻳل‪(( :‬دا‬ ‫کار تاته له سﻮال نه غﻮره دى‪$ ،‬که چ‪ 3‬سﻮال به د قﻴامت په ورځ ستا‬ ‫پرمخ تﻮر !کﻰ وي‪)).‬‬ ‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ 'و تنه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ‪ ،‬متن دې ولولﻲ او دهغه په مطلب دې‬‫خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې ﻻندې لغتونه معنا او په خپلو کتابچو ک‪ 3‬دې ولﻴکﻲ‬‫تور!کی‪ ،‬خر'ول‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وارسره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د متن ﻳوه ﻳوه جمله دې د امﻼ‬‫په توگه ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او د کار د ارز*ت په اړه دې ﻳوه ﻳوه جمله‬‫پرتخت‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫تور!کﻰ‬

‫عﻴب او شرمندگﻲ‬

‫مبارکو‬

‫بختورو‪ ،‬پاکو‪ ،‬ن‪5‬کمرغو‪ ،‬له برکت 'خه ډک‬ ‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬

‫زده کوونکﻲ دې د کار د اړتﻴا او ارز*ت په اړه 'و کر*‪ 3‬په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٨٦‬‬

‫'ﻠﻮر 'ﻠﻮ‪+4‬تﻢ ﻟﻮست‬

‫بشر پاﻟﻨﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن سم لوستل‪ ،‬لﻴکل‪ ،‬د بشر پالن‪ 3‬په معنا او مفهوم پوه‪5‬دل او د بشر پالن‪3‬‬ ‫د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر بشر پالنه 'ه ته واﻳﻲ؟‬ ‫انسان په !ﻮلنه ک‪ 3‬ﻳﻮ زﻳار ک) مﻮجﻮد دى او د بشري ستﻮنزو د لرې کﻮلﻮ لپاره‬ ‫د نه ه‪5‬ر‪4‬دونکﻮ خدمتﻮنﻮ وﻳاړ لري‪ .‬باﻳد د ژوند په !ﻮلﻮ چارو ک‪ 3‬له ﻳﻮ بل سره‬ ‫مرسته‪ ،‬همکاري او د ستﻮنزو په وخت ک‪ 3‬خﻮاخﻮږي ولري‪.‬‬ ‫'نگه چ‪ 3‬مﻮږ انسانان ﻳﻮ‪ ،‬نﻮ *اﻳﻲ چ‪ 3‬له انسانانﻮ سره مﻴنه او محبت خپله بشري‬ ‫فرﻳضه وبﻮلﻮ او په دې عمل وک‪7‬و‪ ،‬چ‪ 3‬هر انسان د عزت او درناوي وړ دى‪.‬‬ ‫انسان ته *اﻳﻲ ﻳﻮازې د خپل‪ 3‬سﻮکال‪ 9‬او ن‪5‬کمرغ‪ 9‬په فکر ک‪ 3‬نه وي‪ ،‬بلک‪ 3‬پر‬ ‫نﻮرو هم دا پﻴرزوﻳنه ولري‪.‬‬ ‫وگﻮرئ رحمان بابا دبشر پالن‪ 3‬دا لﻮړ احساس په 'ﻮمره خﻮږوالﻲ سره په دې‬ ‫بﻴت ک‪$ 3‬اى ک‪7‬ى دى‪:‬‬ ‫هــغـه زړه بـه لــه طــﻮفانـه پــه امــان وي‬ ‫چ‪ 3‬ک‪+‬ت‪ 9‬غﻮندې د خلکﻮ باربـردار شـﻲ‬

‫‪٨٧‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې متن ولولﻲ او په دې مطلب دې خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬‫ دوه دوه تنه زده کوونکﻲ دې د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او متن دې ﻳو بل ته امﻼ وواﻳﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې په خپلو ډلو ک‪ 3‬په دې اړه چ‪( 3‬موږ 'نگه کوﻻی شو د رحمان بابا‬‫د بشر پالن‪ 3‬له روحﻴ‪' 3‬خه پﻴروي وک‪7‬و‪' ).‬و کر*‪ 3‬ولﻴکﻲ او بﻴا دې ﻳو تن د تخت‪ 3‬په‬ ‫مخک‪ 3‬نورو ته ولولﻲ‪.‬‬ ‫ 'و زده کوونکﻲ دې په وار سره د تخت‪ 3‬مخ‪ 3‬ته راشﻲ او په دې اړه دې خبرې وک‪7‬ي‬‫چ‪( :3‬زموږ له کومو ک‪7‬و وړو 'خه بشر پالنه 'رگند‪4‬دﻻی شﻲ)‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫پ‪5‬رزو‬ ‫خواخوږي‬ ‫درناوى‬

‫لورﻳنه‬ ‫همدردي‬ ‫درن‪+‬ت‬

‫ﻛﻮرﻧ‪ 9‬دﻧده‪:‬‬ ‫زده کوونکﻲ دې د بشر پالن‪ 3‬په هکله ﻳوه لن‪6‬ه مقاله ولﻴکﻲ‪.‬‬

‫‪٨٨‬‬

‫پﻨ‪%‬ﻪ 'ﻠﻮ‪+4‬تﻢ ﻟﻮست‬

‫د وطﻦ تراﻧﻪ‬ ‫ﻣﻮخﻪ‪ :‬د متن لوستل‪ ،‬لﻴکل او د ه‪5‬وادن‪ 9‬مﻴن‪ 3‬د روحﻴ‪ 3‬پﻴاوړتﻴا‪.‬‬

‫پﻮ*تﻨﻪ‪:‬‬ ‫ستاسو په فکر وطن ول‪ 3‬په هر چا گران دى؟‬ ‫دا وطـــن ودان وطــــــن‬

‫دا د لـــــﻮى افـــغـان وطــــن‬

‫دا پـــر مﻮږه گــــران وطــــن‬ ‫خــاوره د غــ‪5‬ـرت ده زلـزلــ‪ 3‬لــري طـــﻮفـان لــري‬ ‫غــرونــﻮ کــ‪ 3‬بــازان لـــــري‬ ‫شـــﻮر ﻳـــ‪ 3‬پــه سﻴـندونــﻮکــ‪3‬‬

‫تــاو ﻳــ‪ 3‬لـــﻮﻳــﻮ غــرونـﻮکـ‪3‬‬

‫مـﻴـنـه ﻳـ‪ 3‬پـــه زړونـﻮکــ‪3‬‬ ‫خـﻴـژي لـه سﻴنـ‪ ،3‬د هـر افـغـان ولـﻮل‪ 3‬لـري‬ ‫بـــــــــلــــ‪ 3‬ﻳــــ‪ 3‬لـمـبـ‪ 3‬لــري‬ ‫اوســــــــﻲ افــــغـانــان پـکـ‪3‬‬

‫نــــسل اتـــــﻼن پـــکـــــــــ‪3‬‬

‫واړه ســربـــازان پـــکــــ‪3‬‬ ‫'ــــاري ﻳــ‪ 3‬د غـــرو او چـــت سـرونــه لـــه آســـمـان ســره‬ ‫نــــنـــگ او لــــه اﻳـــمـان ســـره‬

‫‪٨٩‬‬

‫ﻓﻌاﻟﻴتﻮﻧﻪ‪:‬‬

‫ زده کوونکﻲ دې ترانه په ډله ﻳﻴزه توگه په لوړ أواز ولولﻲ‪.‬‬‫ د تران‪ 3‬مطلب دې په نثر واړوي او بﻴا دې په خپلو کتابچو ک‪ 3‬ولﻴکﻲ‪.‬‬‫ زده کوونکﻲ دې ﻻندې لغتونه په جملو ک‪ 3‬وکاروي‪.‬‬‫سﻴندونه‪ ،‬تاو‪ ،‬لمب‪ ،3‬بازان‪ ،‬اتﻼن‬ ‫ زده کوونکﻲ دې په وار سره د وطن دوست‪ 9‬او د وطن د ساتن‪ 3‬په هکله چ‪' 3‬ه‬‫مسوولﻴت لرو او 'نگه ﻳ‪ 3‬ترسره کوﻻی شو‪ ،‬خبرې وک‪7‬ي‪.‬‬ ‫ﻟﻐتﻮﻧﻪ‬

‫ﻣﻌﻨاوې‬

‫ولولﻰ‬ ‫وطن‬ ‫باز‬ ‫سربازان‬ ‫اتﻼن‬ ‫'اري‬

‫شور اوغوغا‬ ‫!ا!وبﻰ ﻳا د اوسﻴدو ‪$‬اى‬ ‫با*ه‬ ‫سر*ندونکﻲ‬ ‫قهرمانان‬ ‫'ارنه ﻳ‪ 3‬کوي‪ ،‬ﻳا ساتنه ﻳ‪ 3‬کوي‬

‫‪٩٠‬‬

‫د پﻮﻫﻨ‪ 3‬تراﻧﻪ‬ ‫ر‪1‬ـــــــا‬ ‫پـــــــــﻮﻫــــﻨـــــــــﻪ ده‬ ‫ﻛــــتــــــــــــــاب او ﻗـــﻠـــــــــــﻢ‬

‫وطــــــــــﻦ تـــــــﻪ ﻣـــــــﻮ *ـــکـــﻼ‬ ‫زﻣـــــــــــﻮﻧـــــــــــ‪8‬ه رﻫــــﻨــــﻤــــا‬

‫پــﻮﻫــﻨـــــﻪ ده ر‪1‬ــــا‪ ،‬وطـــﻦ تــﻪ ﻣــﻮ *ـﻜﻼ‬ ‫ﻛـــتـــاب او ﻗــﻠــــــــﻢ زﻣـــــــﻮﻧـــ‪8‬ه رﻫــﻨـــــﻤــا‬ ‫وطــــــــﻦ زﻣــــــــا ﻳــــــ‪$ 3‬ــــان‬ ‫تـــــــﻪ وﻳــــــﻨــــــﻪ د اﻓـــــﻐـــــان‬

‫ﻟــــــﻪ تـــــاﻧـــــﻪ شــــــﻢ ﻗــــربــــان‬ ‫تــــﻪ ﻟــــــﻮړ پــــﻪ !ــــــﻮل جــﻬــان‬

‫پــﻮﻫــﻨـــــﻪ ده ر‪1‬ــــا‪ ،‬وطـــﻦ تــﻪ ﻣــﻮ *ـﻜﻼ‬ ‫ﻛـــتـــاب او ﻗــﻠــــــــﻢ زﻣـــــــﻮﻧـــ‪8‬ه رﻫــﻨـــــﻤــا‬ ‫آبــــــــــــاد اوســــــــــــ‪ 3‬آبـــــــاد‬ ‫ﻣــــﻮﻧــــ‪ 8‬ســــر*ــــﻨــــدو پـــــﻪ تــا‬

‫وطــــــﻨــــــﻪ تـــــــﻪ شـــــــ‪* 3‬ـــــاد‬ ‫آزاد‬ ‫دې‬ ‫ســـــاتـــــﻮ‬ ‫او‬

‫پــﻮﻫــﻨـــــﻪ ده ر‪1‬ــــا‪ ،‬وطـــﻦ تــﻪ ﻣــﻮ *ـﻜﻼ‬ ‫ﻛـــتـــاب او ﻗــﻠــــــــﻢ زﻣـــــــﻮﻧـــ‪8‬ه رﻫــﻨـــــﻤــا‬ ‫تــــﻪ کـــــﻮر ﻳــــ‪ 3‬ﻫــــﻢ ﻣــــ‪ 3‬گـــﻮر‬ ‫تــــــﻪ زړه ﻳــــــ‪ 3‬د آســـﻴـــا‬

‫تــــﻪ پـــــﻼر ﻳــــ‪ 3‬ﻫــــﻢ ﻣــــ‪ 3‬ﻣـــﻮر‬ ‫زﻣـــــــــا د ســـــتـــــرگـــــﻮ تـــــﻮر‬

‫پــﻮﻫــﻨـــــﻪ ده ر‪1‬ــــا‪ ،‬وطـــﻦ تــﻪ ﻣــﻮ *ـﻜﻼ‬ ‫ﻛـــتـــاب او ﻗــﻠــــــــﻢ زﻣـــــــﻮﻧـــ‪8‬ه رﻫــﻨـــــﻤــا‬ ‫تــــــﻪ ﻧــــﻨــــگ ﻳــــــ‪ 3‬د آرﻳــــــا‬ ‫‪$‬ـــــــار‪4‬ـــــــ‪8‬ﻣـــــــﻪ ﻟــــــــﻪ تـــا‬

‫او تـــــــــاج ﻳـــــــ‪ 3‬د ﻳـــﻤـــا‬ ‫اﻓــــــﻐــــــاﻧــــــســــــتــــــان زﻣــــــا‬

‫پــﻮﻫــﻨـــــﻪ ده ر‪1‬ــــا‪ ،‬وطـــﻦ تــﻪ ﻣــﻮ *ـﻜﻼ‬ ‫ﻛـــتـــاب او ﻗــﻠــــــــﻢ زﻣـــــــﻮﻧـــ‪8‬ه رﻫــﻨـــــﻤــا‬ ‫ﻣحﻤد ُﻣﻌﻴﻦ ﻣرستﻴال‬

‫‪٩١‬‬