116 94 14MB
Turkish Pages 799 Year 2011
" " VI" KADI BEYDA
MUHTASAR A
A
A
•
BEYDAVI TEFSIRI (ENVARU'T-TENZIL VE ESRARD'T-TE'VIL)
IV.CILT
Kach Beydavi
Terciime ve Dipnotlar: Do'J
0_,,_)Sl; ~ ~ j j ~~~JS' ~j "Dii§iiniip ihret alas1ruz
49-
diye her §eyden (erkekli di~ili) ~ift yaratttk." Ta ki miiteaddid olrnarun miimkinatm (e~yarun) ozelliklerinden oldugunu, Vacib-i bizzat olan Allahin ise miiteaddid olmak ve klSlmlara boliinmekten miinezzeh oldugunu bilesiniz. ,_;'.
50- ~I
J! I_,,~ "Oyleyse Allah'a firar edin."
-iman, -Tevhid -Ve taate sartlmak suretiyle Allaha firar edin. c
~ ~.µ ~ ~
mi§
apa~tk
J! "Ger~ekten hen size O'nun tarafmdan gonderil-
hir uyanc1yim."
Siiphesiz ki ben, Allaha ~irk ko~an ve isyan eden kimse iyin haz1rlanan azab1 haber veren apay1k bir uyanc1yim. "Nezir-i miihin" (apay1k bir uyancl) ~u manalan da ifade edebilir: -Benim uyanc1 oldugum, bana verilen mu' cizelerle ortaya konulmu~tur. -Ben, sakirulrnas1 gereken ~eyleri size beyan ediyorum. v ... ,
51-
~
,
~!
y>-1
'111
f
J
/
.....
I~ 'lj "Allah ile heraher ha§ka hir ilah edin-
meyin." Allaha firar edilrnesi gereken • ,....
.J.
0
/
~eylerin
en biiyiigii budur.
ill
~ ~~ ~ ~ ~! "Ger~ekten hen size O'nun tarafmdan gonderil-
mi§
apa~tk
hir uyanc1yim."
Bu ibare ayruyla onceki ayette ha
geymi~ti.
Tekrar gelrnesi te'kid iyindir. ettirilmi~ti,
Veya birincisi iman ve taati terke terettiip ~irk ko~maya terettiip ettirildi. ""
/
J
..... ~
.....
cii
bu ikinci ise Alla,,,..
.....
,
52- 0~ ~ I " L::, l_,.ll.9 '11-- J,.Y-> ~" ~ ~ r;:,-:i "H ~ ~ JJI r...s'::I l4 dUS J Y':" ~ ~, ,, "Bu0
0
--
nun gibi, onlardan oncekilere herhangi bir peygamber gelince de, mutlaka: "Bir sihirhazdtr veya hir mecnundur." dediler." Bununla i~aret edilen, onlarm Hz. Peygamberi yalanlamalan ve O'na -ha~a- sihirbaz veya mecnun gibi isimler vermeleridir. 53- ~ lj-..Olj.fi "Onlar hunu hirhirlerine vasiyet mi ettiler?"
Zariyat Suresi - 364. Ders
@
269
Sanki oncekiler ve sonrakiler birbirlerine boyle demeyi vasiyet etmi~ler, oyle ki hepsi boyle soyledi.
0). lk fji ~ j
"Haylt, onlar azgm bir kavimdir."
Hay1r, boyle bir vasiyet yok. C::iinkii ya~adiklan devirler birbirinden yok yok uzak. Arna onlar1 bu ortak soze sevkeden bir ~ey var. 0 da, tugyanda mii~terek olmalandir.
Ji "Oyleyse onlardan yiiz ~evir."
54- ~ J"'
Davet defalarca kendilerine yenilendigi halde, battlda 1srarlanru ve inatlanru daha da artiran kimselerden yiiz yevir. .k
J
o'
,....
v~ ~I L-;:j "Arttk sen kmanacak degilsin."
Sen, tebligde elinden gelen gayreti gosterdikten sonra, onlardan yiiz yevirmenden dolay1 kmanacak degilsin.
55- }~ j "Ogiit verip hattrlat." Nasihat etmeyi, ogut vermeyi birakma.
~;JI
t}:i '5}+11 0µ "~iinkii, ogiit vermek mii'minlere fayda ve-
rir." C::iinkii ogiit vermek. Allahin imaru mukadder kildig1 kimselere veya zaten iman etmi~ olanlara fayda verir. C::iinkii onlann da bu ~ekilde basiretleri ziyadele~ir. J
56- ~_,J~;.)
~
0
0
.....:
0
,.
0,...,...
'l'l ~)'lj ~I~ Llj "Ben cinleri ve insanlari ancak
bana ibadet etsinler diye yaratt1m." Bundan murat, ibadete miiteveccih bir surette yarattlmalandir. Yoksa "Andolsun ki, cinlerden ve insanlardan bir~ogunu cehennem i~in yaratt1k." (Araf, 179) ayetiyle zahiren yeli~ir goriiliir. 3 0
1
J.
J.
57- ~j~ ~ ;4~ ~ ~~\
l4' "Ben onlardan herhangi bir r1z1k istemiyo-
rum." Insana irade verilmi~tir. Bu iradesini dilerse ibadete yonlendirir, dilerse de isyana c;evirir. ibadete yonlendirdiginde yaratill~ gayesini tahakkuk ettirir. isyan ettiginde ise, "Andolsun ki, cinlerden ve insanlardan bir~ogunu cehennem i~in yaratt1k." (A'raf, 179) ayetinin hakikatl tecelli eder. 3
270 ® Beydavi Tefsiri 0
'-)~
0
J
,...
J
01 ~.JI lA'j ''Ve beni yedirmelerini de istemiyorum.'' l
"Siz bana nz1k vermek ic:;:in yarattlmachruz. Oyleyse yarattli~ gayenize uygun ve size emredilene muvafik ~eylerle me~gul olunuz, ibadetinizi yap1ruz." Bundan murat, Allahm kullanyla olan miinasebetinin, efendinin kolelerle olan miinasebeti gibi olmachg1ru beyan etmektir. c;unkii efendiler kolelerinden kendi mai~etlerini tahsil ic:;:in yarchmc1 olmalanru isterler. Ayetin ba~mda "De ki" ifadesinin takdiri ile, Hz. Peygamberin durumunu ifade ediyor da olabilir. 0 zaman "De ki: Ben ona kar~thk sizden bir iicret istemiyorum." (En'am, 90) ayeti gibi olur. O
J
JO
J
J_
;;;:i
58- &"7~ H §JAJI J~ Jlj_)JI ~ ~I gii~liidiir, ~ok
"'
01
"~iiphesiz Allah nz1k verendir,
kuvvetlidir."
Rizka muhta-PLl "Ashab-1 meymene var ya; onlar . .
8- 4: Q.. /
/
ne mutlu kimselerdir!" J'
9- 4 Q; ~JI
ul>-Pl .
,,,,.
I.A' 4 Q; ~ J1 ,,,..
ul>-PlJ .
"Ashab-1 me§'eme var ya;
onlar ne mutsuz kimselerdir!" Ashab-1 Meymene, giizel mertebesi olan, ashab-1 ~iik konumu olan kimselerdir.
me~'eme
ise, dii-
Veya ashab-1 meymene amel defterini sagmdan alan, ashab-1 me§'eme ise amel defterini solundan alanlardir. Veya bunlar bereket ve ugursuzluk sahibi kimselere isim olmu~tur. C::iinkii, saadet ehli olan kimseler, taatleriyle nefislerine kar~1 yiimiinlii- bereketli olmu~lardir. Saki olanlar ise masiyetleri sebebiyle nefislerine ugursuzluk getirmi~lerdir. '1
....
J
/
J
10- 0-'4L:ll 0-'4L:llj "Sabikun (one ge j.4 Jy.;i ~ "(Onlar), cevherlerle i§lenmi§ tahtlar iizerinde,, dirler." nescedilmi~,
Bunlar, altinla iizerindedirler.
16- ~ ~
Lf.:l C.
inci ve yakutla
siislenmi~
tahtlar, koltuklar
~ "Kat§thkh olarak onlarm iizerinde yaslamr-
lar." 'J,.
.Jr;. ,.
,_
•
,.
.J
.J
17- 0_,~ 01JJ~ ~ J ~ "c;evrelerinde, vildan-1 muhalledftn
dola§1rlar." Vildan-1 muhalledftn, hizmet ic;in bunlann etrafmda dola~1rlar. Bu hizmetc;iler, c;ocuk heyetinde ve taravetinde olup, ebedi olarak boyle kalacaklardir. 'J
18-
~ ~ ~lS'j &J~lJ ~lj5~ "Kaynagmdan doldurulmu§ testi~
l
~
,,.,
ler, ibrikler ve kadehlerle." 'J
19-
0):?.. ~j lf.:C. 0_;-.J ~~ "Ondan ne ba§lan cloner, ne de aktllan
giderilir." 2
Nitekim bu ziimrede en onde yer alan peygamberler onceki milletlerde pek c;ok olmakla beraber, peygamber efendimizin iimmetinde hie; olmarm~tlr ve olmayacaktlr. -jl ~ ~4 "Onun i~inde rahmet, dt~mda
ise azap vardtr." if
14- ~
;fa ~\
~J~~ "(Mi.inaftklar) onlara: "Biz sizinle beraber
degil miydik?" diye seslenirler." J.,.
l
~
1_,Jli "Dediler: "Evet."
Bununla, zahirde mii'minlerle beraber olmalariru kastediyorlar. ~~d
~\ ~ !~;:; f-'~"j "Lakin siz, kendinizi fitneye attrmz." J.
J.o"
,.
Lakin siz, miinaftkhk ile kendinizi fitneye attlruz.
r ,a!)j "Ba~1rmza musibetler gelmesini gozlediniz." !
Devrarun mii'minlerin aleyhine donmesini gozlediniz.
356
Beydavi Tefsiri
@
P,.Jlj
"~iipheye dii~tiiniiz." ~iipheye dii~riiniiz,
Dinde ,...
0
~Lo\11
J
0
....
f53j£:-j ''Ve kuruntular sizi aldatt1."
Uzun omiir beklentileri gibi kuruntular sizi aldatti. j,
, ,.
~I ~~
'111
,
c.,}>-
"Nihayet Allah'm emri gelip ~attt."
"Allahtn emri"nden murat oliimdiir. /
J,
0
~.J.}JI '11~
J
....
f5j£:-j "0 ~ok aldattc1, Allah hakkmda sizi aldattt."
Bundan murat, o..I"
15-
a;
,,,,,,..
~eytan ....
.,,.
veya diinyarun onlari aldatmas1chr. 0
J
J
,...
,...
0
,..
1.J.JA.5 ~+JI ~ \lj ~~ ~ .l>-~ \I f~l.9 "Bugiin arttk ne siz-
den ne de inkar edenlerden fidye kabul edilir." _,. ~
J
0
~81 ~jlo ''Varacagtmz yer ate~tir." _,.
\
~ y ~ "0 sizin mevlamzdir."
Ayette cehennem ate~iyle alakah olarak "o sizin mevlamzdir" denilmesi, ~u gibi cihetlerle anla~tlabilir: -Size yara~an odur. -Varacag1ruz yer oras1chr. -Yakmda orada olacaks1ruz. -"Onlarm birbirlerine selamlari kaqillkh tokat atmaktir" deyimi kabilinden, "yarchmc1ruz ate~tir." -Siz diinyada cehennem ate~ini netice verecek i~ler yaptigiruzdan dolay1, burada da o size bakacak, i~lerinizi o iistlenecek.
~\ ~j "Oras1 ne kotii bir donii~ yeridir!" 16- \:.::
11
7 --\ ~ liJ 0G !1\ "iman ~ -- j:~_r Lo".J,,Ji1 ...r----~.r~ - If ~ , 0.J ~I_, •,t\,.J ,JiL; .0~.Y.. ~ ~J ~ y.:: W':; .Y.. ..f:" \,-_t::J ; "Allah'a ve ahiret giiniine inanan bir kavmin, "Allah ve Rasuliiyle had yart§tna giren1erle dostluk ettigini goremezsin."
Bundan murat, bunlara dostluk gostermenin ehl-i imana ru bildirmektir. cf"
,,..
,,,.,.
/
0
,..
....
,,..
'
...a...,,,
yaki~machgt
,..
~..7.. : c jl ~l.J>-1 jl ~ ~qi jl ~ ~~ ljl.5 jlj ''Velev bun1ar babalan, ogullan, karde§leri, yahut a§iretleri de olsa ... " ,,..
0
0~;J1
JJ
,..
,..
~
J
r-t_,i; ~ ~ Cl;J.JI "i§te on1ar o kimselerdir ki, Allah on1a-
rm kalplerine imam ya~dt." i~te bunlar, yani onlara dostluk gostermeyenler, Allahm kalplerinde
imaru sabit ktlchgt kimselerdir. Yani, Peygamberler diinyevi ~artlar dahilinde zaman zaman maglup goriilseler bile, ger